Biljka za koju mnogi nisu čuli: Cimicifuga može ublažiti jedan od glavnih simptoma menopauze

05.11.2026. | 17:21 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Jedna od biljaka koja se tradicionalno koristi za ublažavanje tegoba u perimenopauzi i menopauzi jeste cimicifuga (Actaea racemosa), poznata i kao crni kohoš. Iako je u Evropu stigla iz Sjeverne Amerike kao ukrasna biljka, kasnije je prepoznata i po svojim ljekovitim svojstvima.

Danas se najčešće koristi za ublažavanje valunga, odnosno iznenadnih talasa vrućine i pojačanog znojenja, koji predstavljaju jednu od najčešćih tegoba tokom menopauze i pogađaju do 80 odsto žena.

Među sjevernoameričkim starosjediocima ova višegodišnja biljka koristila se za ublažavanje bolova kod artritisa, mišićnih i menstrualnih grčeva, predmenstrualnog sindroma, glavobolje, ali i tegoba povezanih s porođajem i menopauzom.

U savremenoj primjeni, korijen i podzemne stabljike cimicifuge prerađuju se u biljne preparate namijenjene ublažavanju valunga, koji se, između ostalog, javljaju kao posljedica pada nivoa estrogena.

Može doprinijeti boljem snu

Cimicifuga se danas najčešće povezuje s ublažavanjem naleta vrućine i pojačanog znojenja. Ipak, rezultati istraživanja nisu jednoznačni i zavise od sastava i načina pripreme ekstrakta, zbog čega se rezultati ispitivanja standardizovanih preparata ne mogu pripisati svim proizvodima koji sadrže ovu biljku.

Kod primjene određenih standardizovanih ekstrakata kod dijela žena zabilježeno je smanjenje učestalosti i intenziteta valunga i noćnog znojenja.

Kako ovi simptomi mogu značajno narušiti kvalitet života tokom perimenopauze i menopauze, njihovo ublažavanje može doprinijeti boljem snu, odmornosti i većoj energiji tokom dana, objašnjava magistar farmacije Lucija Majetić iz Apoteka Zagrebačke županije.

Kako djeluje cimicifuga?

Mehanizam djelovanja cimicifuge još nije u potpunosti razjašnjen. Dostupni podaci ukazuju na to da njen efekat nije posljedica jednostavnog hormonskog djelovanja, već bi mogao uključivati više bioloških mehanizama.

Jedna od vodećih pretpostavki odnosi se na serotoninski sistem, koji u hipotalamusu učestvuje u regulaciji tjelesne temperature. Budući da su promjene u termoregulaciji povezane s pojavom valunga, moguće je da djelovanje na serotoninske receptore ublažava ove simptome, ali to još nije potvrđeno istraživanjima na ljudima.

Istražuju se i drugi mogući mehanizmi djelovanja, uključujući opioidne receptore, dok dosljedni dokazi o estrogenskom djelovanju ove biljke za sada izostaju.

Biljni lijek ili dodatak ishrani?

Evropska agencija za lijekove (EMA) određenim preparatima cimicifuge priznaje status dobro utvrđene medicinske primjene za ublažavanje naleta vrućine i pojačanog znojenja tokom menopauze.

Procjena se zasniva na kliničkim istraživanjima u kojima je učestvovalo više hiljada žena. Rezultati ukazuju na moguće poboljšanje simptoma, ali pojedinačna istraživanja nisu ujednačena.

Ovo priznanje odnosi se isključivo na standardizovane ekstrakte, kod kojih su način ekstrakcije i sadržaj aktivnih supstanci precizno određeni, čime se obezbjeđuje ujednačen sastav svake doze.

Takvi preparati dostupni su kao registrovani biljni lijekovi, čiji kvalitet, efikasnost i bezbjednost procjenjuju nadležne agencije.

S druge strane, dodaci ishrani spadaju u kategoriju hrane i ne prolaze istu procjenu efikasnosti. Njihov sastav može se značajno razlikovati od proizvoda do proizvoda, zbog čega nisu nužno međusobno uporedivi.

Cimicifuga se na tržištu može pronaći u obliku kapsula, tableta, tečnog ekstrakta i kapi, dok je sušeni korijen namijenjen pripremi čaja rjeđi.

Prilikom kupovine važno je provjeriti sastav, doziranje i da li je riječ o dodatku ishrani ili registrovanom biljnom lijeku.

Ne postoji jedinstvena preporučena doza jer ona zavisi od vrste i koncentracije ekstrakta. Efekat se ne mora pojaviti odmah, a za procjenu koristi može biti potrebno nekoliko sedmica redovne primjene.

Oprez zbog mogućeg oštećenja jetre

Bez savjeta ljekara cimicifugu ne bi trebalo koristiti duže od šest mjeseci zbog rijetkih slučajeva oštećenja jetre, iako uzročna povezanost nije uvijek potvrđena.

Ukoliko se tokom primjene pojave tamna mokraća ili žutilo kože i bjeloočnica, potrebno je prekinuti korištenje preparata i odmah se javiti ljekaru. I neuobičajen umor može biti razlog za prekid primjene i konsultaciju sa stručnjakom.

Cimicifuga je kontraindikovana tokom trudnoće i porođaja zbog mogućeg rizika od prijevremenih kontrakcija. Osobe koje imaju oboljenja jetre, kao i žene koje imaju ili su imale hormonski zavisne tumore, prije upotrebe trebalo bi da se posavjetuju s ljekarom.

Poseban oprez potreban je i kod kombinovanja s hormonskom terapijom. Smjernice Evropske agencije za lijekove navode da se preparati cimicifuge ne smiju koristiti istovremeno s estrogenima, osim ako takvu kombinaciju nije preporučio i odobrio ljekar. Oprez se preporučuje i kod kombinovanja s fitoestrogenima, poput soje i crvene djeteline, jer bezbjednost takvih kombinacija nije dovoljno istražena, a dodatna korist nije potvrđena.

Magnezijum, vitamin D i omega-3 masne kiseline često se koriste tokom menopauze radi očuvanja zdravlja kostiju i mišića. Za njihovo kombinovanje s cimicifugom nisu poznate interakcije, ali upotrebu suplemenata treba prilagoditi individualnim potrebama.

Iako se istražuju i druga moguća svojstva cimicifuge, uključujući protivupalno djelovanje, uticaj na očuvanje kostiju i primjenu kod sindroma policističnih jajnika, za ove namjene za sada nema dovoljno kvalitetnih naučnih dokaza, piše SuperŽena.