Sjećamo se jednog od najtežih dana u istoriji: Ako sutra ovo ne uradite, vjeruje se da će vas pratiti maler

09.05.2026. | 21:29

Sveti Sava zauzima posebno mjesto u istoriji i duhovnosti srpskog naroda. Njegovo ime vijekovima simbolizuje vjeru, obrazovanje, pomirenje i nacionalni identitet, zbog čega je događaj spaljivanja njegovih moštiju ostao upamćen kao jedan od najpotresnijih trenutaka srpske istorije.

Srpska pravoslavna crkva i vjernici 10. maja obilježavaju uspomenu na spaljivanje moštiju Svetog Save na Vračaru, čin koji je imao za cilj da zastraši narod i slomi njegov duh, ali je kroz vijekove postao simbol još jače vjere i zajedništva.

Sinan-pašina osveta koja je trebalo da zastraši narod

Prema istorijskim zapisima, veliki vezir Sinan-paša naredio je da se mošti Svetog Save iz manastira Mileševe prenesu u Beograd i javno spale.

To se dogodilo 27. aprila 1594. godine, na prostoru tadašnjeg Vračara, nakon velikog ustanka Srba u Banatu. Cilj ovog čina bio je da se srpski narod zastraši i kazni, jer je upravo Sveti Sava bio simbol okupljanja, vjere i otpora.

U narodu se govorilo da su Srbi u ustanku nosili zastave sa likom Svetog Save, što je dodatno razbjesnilo osmanske vlasti.

Gdje su zapravo spaljene mošti?

Iako se danas vjeruje da se spaljivanje dogodilo na mjestu gdje se nalazi Hram Svetog Save, istorijski izvori nisu potpuno usaglašeni.

U vrijeme Osmanlija pojam Vračara odnosio se na mnogo šire područje nego danas, pa pojedini istoričari smatraju da je mjesto spaljivanja možda zapravo bio prostor današnjeg Tašmajdana.

Postoje zapisi da je taj dio grada tada bio uzvišenje vidljivo iz velikog dijela Beograda, što je odgovaralo Sinan-pašinoj namjeri da što više ljudi vidi lomaču.

Kasnije je Gligorije Vozarević vjerovao da je pronašao mjesto spaljivanja kada je na periferiji Beograda naišao na stari drveni krst. Taj kraj kasnije je dobio naziv Vozarev krst, današnji Crveni krst.

Kako je nastao Hram Svetog Save

Početkom 20. vijeka donijeta je odluka da se monumentalni hram podigne upravo na Vračaru, na mjestu za koje se vjerovalo da su spaljene mošti svetitelja.

Tako je nastao Hram Svetog Save, danas jedna od najvećih pravoslavnih bogomolja na svijetu i najvažnijih simbola Beograda i Srbije.

Mnogi vjernici smatraju da upravo činjenica da je na mjestu stradanja podignut veličanstveni hram predstavlja pobjedu vjere nad progonom i strahom.

Sveti Sava kao simbol srpskog identiteta

Za srpski narod Sveti Sava nikada nije bio samo crkveni velikodostojnik. U njemu su ljudi vidjeli zaštitnika, učitelja, duhovnog vođu i simbol pravde.

Zbog toga je spaljivanje njegovih moštiju ostalo duboko urezano u kolektivno sjećanje, ali ne kao poraz, već kao događaj koji je dodatno učvrstio vjeru naroda.

Kroz vijekove, ime Svetog Save ostalo je povezano sa školstvom, mirom, mudrošću i duhovnim opstankom Srbije, prenosi Ona.rs.

Običaj

Na današnji dan vjernici se mole Svetom Savi za zdravlje, mir i zaštitu porodice i to je postao važan običaj širom Srbije. Običaj navodi da se valja ispoštovati, jer se vjeruje da će u suprotnom pratiti maler.

“Veliki ukrase među Svetiteljima, Bogomudri oče Savo, molimo ti se, mi, sluge tvoje, i pripadajući vapijemo ti: ne ostavi djecu svoju, oče, nego svagda budi s nama… Amin.”