Sumorni septembar na berzama: AI pod kočnicom, nafta divlja, a dugovi rastu

16.09.2026. | 12:16 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Sumorni septembar se nastavlja. Ako detaljnije pogledamo samo ovu sedmicu, prvi koji je izazvao uzbunu bio je izvršni direktor Anthropica Dario Amodei, koji je pozvao AI kompanije da uspore razvoj najnaprednijih modela vještačke inteligencije zbog bezbjednosnih rizika.

Javno su ga podržali i Elon Musk (xAI) i Sam Altman (OpenAI). Akcije koje su „letjele“ u nebo od uvođenja ChatGPT-a pretrpjele su značajan udarac u ponedjeljak: Nvidia je izgubila tri odsto, Broadcom i AMD četiri odsto, Intel više od pet, a Marvell Technology više od sedam odsto. Gubici vodećih njujorških indeksa nijesu bili veliki, dok je S&P 500 pao za pola procenta, prenosi Seebiz.eu.

U utorak su se akcije kompanija povezanih sa vještačkom inteligencijom oporavile, ali je S&P 500 izgubio još pola procenta, dok su akcije Goldman Sachsa pale za pet odsto, jer bi prihodi te banke od naknada za investiciono bankarstvo u trećem kvartalu mogli pasti više od 10 odsto u odnosu na isti period prethodne godine.

Visoke cijene nafte, pri čemu je sjevernomorski Brent premašio 108 dolara po barelu od 159 litara, kao i kontinuirani pad cijena državnih obveznica, takođe utiču na raspoloženje investitora.

Prinos na desetogodišnje američke državne obveznice, vjerovatno najvažnije dužničke hartije od vrijednosti na svijetu, koji se kreće u suprotnom smjeru od cijene obveznice, dostigao je najviši nivo u posljednjih 19 godina – 5,04 odsto.

Njemačka se takođe sve skuplje zadužuje

Aktuelna dešavanja na tržištima kapitala diktiraju sve više cijene energenata, što posljedično znači dodatni pritisak na inflaciju, rast kamatnih stopa, kao i visoku volatilnost akcija kompanija iz sektora povezanih sa razvojem vještačke inteligencije.

Investitore prvenstveno brinu posljedice visokih cijena nafte, jer rastu zahtijevani prinosi na državni dug. Prinos na američku desetogodišnju obveznicu premašio je pet odsto, dok je kod uporedive njemačke obveznice dostigao 3,5 odsto.

To istovremeno poskupljuje zaduživanje kompanija i domaćinstava, što negativno utiče na privredni rast. Investitore sve više brine kada će nivoi prinosa, kakvi nijesu viđeni 20 i više godina, početi snažnije da utiču na još uvijek veoma otporna tržišta akcija.

Nekontrolisana potrošnja sve veći problem

Problem sa kojim se države suočavaju je višestruk. Suština problema nije čak ni u rastu cijena energije i većoj inflaciji, već prije svega u slabljenju povjerenja investitora u obveznice zbog rastućih deficita i sve nekontrolisanijeg trošenja državnog novca.

Političari za sada, međutim, nijesu pretjerano zabrinuti zbog toga, jer su njihovi pogledi uglavnom veoma kratkoročni, u najboljem slučaju do narednih izbora. Ali ovakvo „kupovanje“ birača ima sve veći dugoročni negativan uticaj na privredu i stanovništvo.

Podsjetimo, prije nekoliko dana američki javni dug premašio je 40 biliona dolara, pa SAD godišnje plaćaju više od bilion dolara samo za kamate.

Korekcija može biti i prilika

Istovremeno, pojavljuju se određene sumnje u bezbjednost i nekontrolisani razvoj programa vještačke inteligencije.

Ima li u tome istine ili ne, teško je procijeniti, ali je sa stanovišta investitora važno biti svjestan da je ovaj dio ekonomije značajno doprinio uspjehu berzi, ali i privrednom rastu u posljednjih godinu i po.

Moguće usporavanje, koje bi dijelom bilo ekonomske, a dijelom političke prirode, moglo bi zato dovesti do korekcije na berzama ili do rotacije kapitala iz ulaganja povezanih sa rastom vještačke inteligencije ka drugim vrstama investicija.

Činjenica je da je prodor i razvoj vještačke inteligencije nezaustavljiv, a iz istorije znamo da razvoj novih tehnologija nikada ne ide pravolinijski.

Posebno na berzama, taj razvoj odvija se u ciklusima, pa eventualna korekcija ne bi predstavljala ništa dramatično, već bi mogla biti prilika za investitore da ponovo procijene i vrednuju kompanije koje bi mogle biti pobjednici daljeg razvoja vještačke inteligencije, prenosi Seebiz.eu.