Sutra proslavljamo velikog svetitelja: Evo koji su običaji i vjerovanja

14.05.2026. | 21:17

Sveti Atanasije Veliki bio je arhiepiskop Aleksandrije i jedan od najznačajnijih branilaca hrišćanske vjere u prvim vjekovima hrišćanstva.

Svake godine SPC i njeni vjernici obilježavaju sjećanje na Svetog Atanasija Velikog 15. maja uz zanimljive običaje i vjerovanja.

Rođen je u Aleksandriji 296. godine, a već u ranom djetinjstvu pokazivao je sklonost ka duhovnom životu i učenju. Kao đakon arhiepiskopa Aleksandra, učestvovao je na Prvom vaseljenskom saboru u Nikeji, gdje je stekao veliki ugled zahvaljujući svojoj učenosti i doprinosu učvršćivanju pravoslavnog učenja.

Na saboru u Nikeji, Sveti Atanasije imao je važnu ulogu u borbi protiv arijanizma i u oblikovanju tekstova koji će kasnije postati dio Simvola vjere. Njegov doprinos smatra se jednim od temelja hrišćanske dogme.

Nakon smrti arhiepiskopa Aleksandra, Atanasije postaje njegov nasljednik i na tom položaju ostaje više od četiri decenije, uprkos stalnim crkvenim i političkim sukobima.

Progonstva i borba za vjeru

Tokom života, Sveti Atanasije bio je jedan od najprogonjenijih crkvenih velikodostojnika svog vremena. Protiv njega su se okretali carevi, jeretici i pojedini crkveni krugovi, što je dovodilo do njegovih višestrukih smjenjivanja i progonstava.

Više puta je bio primoran da napusti Aleksandriju, ali se svaki put vraćao na svoju episkopsku stolicu zahvaljujući podršci vjernika i odluka crkvenih sabora, prenosi Ona.rs

Život u progonstvu i povratci na presto

Tokom dugog perioda nemira, Atanasije je boravio u više gradova, uključujući Rim i Trir. Njegov život bio je obilježen stalnim političkim pritiscima, saborskim raspravama i borbom za očuvanje pravoslavnog učenja, ali i nepokolebljivom vjerom koja ga je vraćala na čelo Aleksandrije.

Običaji i vjerovanja  

U narodnom predanju, posebno na jugu Srbije, sačuvane su različite priče i vjerovanja vezana za Svetog Atanasija.

Prema jednoj legendi, đavo ga je iskušavao u liku prelijepe djevojke, pokušavajući da ga odvrati od vjere, ali ga je svetitelj razotkrio i, prema predanju, zarobio u mali sud koji je bacio u more. Kaže se da je sud godinama plutao, sve dok ga ribari nisu pronašli i otvorili, oslobađajući zlo koje je ponovo počelo da iskušava ljude.

Zbog ove priče, u nekim krajevima postoji vjerovanje da se na dan Svetog Atanasija sudovi u kući drže zatvorenim, kako bi se sprečilo “oslobađanje zla”, a takođe se vjeruje da grmljavina tog dana ima posebno značenje i tumači se kao znak duhovne borbe.

Naslijeđe Svetog Atanasija

Sveti Atanasije preminuo je 373. godine, ostavljajući za sobom izuzetno teološko i duhovno naslijeđe. Smatra se jednim od stubova hrišćanske crkve i simbolom istrajnosti u vjeri.

Njegov život ostaje primjer nepokolebljive borbe za istinu, uprkos progonima, klevetama i pritiscima kroz koje je prolazio tokom više decenija služenja crkvi.