Moderna Pompeja: Grad koji je 1968. za noć sravnjen sa zemljom FOTO

01.05.2026. | 09:26

Na Siciliji postoji grad koji je posle razornog zemljotresa 1968. godine zatrpan betonom kako bi zauvijek ostao sačuvan.

Pejzaži Sicilije često podsjećaju na razglednice, spoj obale, brda i planina koji lako parira nekim od najljepših pejzaža na svijetu. Ipak, u dolini Belice, na zapadu ostrva, nalazi se prizor koji odudara od svega poznatog: dva brežuljka koji svjedoče o jednoj od najvećih tragedija moderne Italije, ali i o neobičnom pokušaju da se ona sačuva kroz umjetnost.

Na jednom od njih nalaze se ruševine nekadašnjeg grada Gibelina, razorenog u zemljotresu 15. januara 1968. godine. Na drugom, ogromna betonska površina, poznata kao “Kreto di Buri”, monumentalno umjetničko djelo koje prekriva ostatke grada. Ova instalacija, završena 2015. godine prema ideji umjetnika Alberta Burija, prostire se na više od 80.000 kvadratnih metara i prati mrežu nekadašnjih ulica ovohg grada. Posjetioci danas hodaju “ulicama” koje zapravo predstavljaju pukotine između betonskih blokova, simbolično zamrznutog grada.

#Gibellina rinasce come Capitale italiana dell’#Arte Contemporanea 2026.
Tra memoria e innovazione, la città si fa simbolo di resilienza e bellezza condivisa.
Un luogo dove l’arte diventa voce, futuro e speranza.https://t.co/sBO1I4k1RN

📷 Regione Siciliana#visitsicilyinfo pic.twitter.com/fIdpLErXwm

— Visit Sicily (@VisitSicilyOP) September 30, 2025

Na taj način, Gibelina je postala svojevrsna moderna Pompeja, ne zatrpana pepelom, već svjesno prekrivena betonom kako bi sjećanje na nju ostalo trajno.

Razaranje koje je promijenilo sve

Zemljotres koji je pogodio dolinu Belice bio je prvi veliki potres moderne Italije. Serija podrhtavanja kulminirala je u noći između 14. i 15. januara, kada je udar jačine 6,4 stepena Rihterove skale sravnio sa zemljom 21 naselje. Najteže su stradale Gibelina, Salaparuta i Pođoreale.

Poginulo je 296 ljudi, više od 1.000 je povređeno, a gotovo 100.000 ostalo je bez doma. Mnogi su uspjeli da napuste kuće na vrijeme, jer su prethodni potresi upozorili na opasnost, ali razmere razaranja bile su potpune.

Obnova, međutim, nije bila ni brza ni jednostavna. Država je u početku nudila novac i čak karte za iseljavanje u SAD i Australiju, umjesto obnove siromašnog regiona. Stanovnici su godinama živjeli u šatorima i privremenim barakama, često bez osnovnih uslova.

Novi grad, ali bez duše?

Za razliku od drugih naselja, Gibelina nije obnovljena na istom mjestu. Zahvaljujući tadašnjem gradonačelniku Ludoviku Koraou, grad je izmješten na ravnicu, bliže saobraćajnicama, sa idejom da se obezbijedi bolja budućnost.

Nova Gibelina građena je kao moderan, eksperimentalni grad, sa širokim ulicama, bez centralnog trga i prilagođena automobilima, a ne ljudima. Takav koncept bio je stran lokalnom stanovništvu, naviknutom na bliskost i život u zajednici.

Istovremeno, vlasti i umjetnici pokušali su da gradu udahnu “dušu” kroz umjetnost.

Grad kao galerija

Od 1970-ih, Gibelina postaje centar savremene umjetnosti. U grad dolaze brojni umjetnici, arhitekte i intelektualci, ostavljajući iza sebe djela koja su transformisala prostor: skulpture, instalacije, pozorišne scene i muzeje.

Danas ovaj mali sicilijanski grad posjeduje hiljade umjetničkih djela, najviše po glavi stanovnika u Italiji i desetine lokacija posvećenih savremenoj umjetnosti. Zbog toga je 2026. godine proglašen prvom italijanskom prestonicom savremene umjetnosti, uz niz izložbi i kulturnih događaja.  Festival Orestiadi, koji se tamo održavao, postao je jedan od najznačajnijih umetničkih događaja u Evropi, ali se posetioci nisu zadržavali.

Ipak, uprkos umetničkom značaju, Gibelina se suočava sa problemima tipičnim za ruralnu Italiju, depopulacijom i ekonomskim stagnacijama. Grad danas ima oko 3.000 stanovnika, upola manje nego pre zemljotresa, a ni turisti nisu naročito zainteresovani.

Posjetioci ga često opisuju kao neobično i pomalo sablasno mjesto: široke, prazne ulice bez pješaka, ali sa skrivenim “džepovima” života u kafićima i restoranima.

Upravo zato, 2026. godina vidi se kao šansa za novi početak, ne samo kao turistička promocija, već kao pokušaj da se umjetnost ponovo poveže sa zajednicom i privuče nova generacija stvaralaca.

Gibelina tako ostaje jedinstven primjer grada koji nije pokušao da izbriše tragediju, već da je pretvori u trajno sjećanje i umjetnost koja traje.