Dobija li evrozona novog člana: Vlast u Švedskoj razmišlja o promjeni valute
28.01.2026. | 13:56Nakon ulaska u NATO, Švedska se suočava sa još jednim velikim pitanjem – mogućim uvođenjem evra. Vladajuća koalicija najavljuje otvaranje debate o promjeni valute, ali uz poruku da je riječ o dugom i politički osetljivom procesu.
Nakon ulaska u NATO prije gotovo dvije godine, Švedskom, osim snega, ove zime provejavaju i razmišljanja o uvođenju evra. Ipak, put do promjene valute je dug, a vladajuća koalicija za početak najavljuje analizu prednosti i mana takvog poteza.
Poslije Bugarske, koja je evro uvela 1. januara ove godine, činilo se da budućnost širenja evrozone barem privremeno nema perspektivu. Međutim, švedska ministarka finansija Elizabet Svanteson je tokom rasprave u parlamentu najavila otvaranje debate o uvođenju evra.
“Potrebna je obimna analiza prednosti i mana, među kojima je i razmatranje bezbjednosne situacije”, istakla je Svanteson u švedskom parlamentu.
Ipak, kako je najavila, to pitanje neće otvarati prije parlamentarnih izbora koji će se održati u septembru.
Osim Moderata, u vladajućoj koaliciji desničarskih partija, pokretanje debate o uvođenju evra podržavaju i Stranka centra i Liberali.
Sve četiri stranke levičarske opozicije, koju predvodi Socijaldemokratska partija, protive se uvođenju evra.
Građani Švedske odbili uvođenje evra na referendumu
Protivljenje promjeni valute pokazali su i građani na referendumu 2003. godine. Uz visoku izlaznost od 82 odsto, 55 procenata birača se izjasnilo protiv uvođenja evra.
Među strankama je i tada bilo slično raspoloženje o promjeni valute, osim što Socijaldemokratska stranka tada nije zauzela stav zbog internih nesuglasica.
Međutim, Švedska je, prema ugovoru o pristupanju Evropskoj uniji, u obavezi da uvede evro. Za to ne postoji rok, a Švedska je odbila da uđe u program ispunjavanja kriterijuma konvergencije (ERM II), pa samim tim nema ni mogućnost da uvede zajedničku valutu.
Evro nije valuta u još pet država članica EU
Osim Švedske, evro u Evropskoj uniji ne koriste ni Danska, Mađarska, Poljska, Rumunija i Češka.
Jedino Danska nije u obavezi da uvede evro, pošto je dobila izuzeće Mastrihtskim sporazumom iz 1992. godine, a Danci su takvu mogućnost i odbili na referendumu 2000. godine.
Preostale četiri zemlje trenutno ne planiraju da počnu da primjenjuju kriterijume konvergencije, zbog čega se ni ne očekuje da u skorije vrijeme prihvate evro, prenosi RTS.
