Dugi redovi i nervoza: Evo u kojim slučajevima se gasi EES sistem

07.08.2026. | 14:13 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Sistem biometrijske kontrole na spoljnim granicama EU izaziva ogromna zadržavanja tokom turističke sezone da pojedini aerodromi pribjegavaju jednostavnom rješenju.

Privremeno isključuju EES sistem kada broj putnika postane prevelik.

Ova privremena mjera, koja je dozvoljena propisima EU, nije bila zamišljena kada je Sistem ulaska i izlaska (EES) postepeno uveden u oktobru, a u potpunosti počeo da se primjenjuje 10. aprila.

Ipak, brojni aerodromi upravo tako postupaju, piše “Politiko”.

“Kada se tokom ljetnih gužvi formiraju dugi redovi, sistem se privremeno isključuje kako bi se obezbijedio nesmetan protok putnika na našim čvorištima u Parizu i Amsterdamu”, saopštila je kompanija Er Frans-KLM za “Politiko”.

Direktori avio-kompanija, granične službe i uprave aerodroma navode da se biometrijske provere privremeno obustavljaju i na drugim velikim evropskim čvorištima, uključujući Frankfurt, Brisel i Milano.

EES se primjenjuje na državljane zemalja koje nisu članice EU prilikom ulaska u šengenski prostor od 29 država. Umjesto pečatiranja pasoša kod graničnog službenika, putnici treba da koriste posebne kioske gdje ostavljaju otiske prstiju i fotografiju lica, koji se čuvaju u sistemu tri godine. Ukoliko kiosci nisu u funkciji, podaci se unose ručno.

Nakon toga putnici prolaze kroz elektronske pasoške kapije ili odlaze kod graničnih službenika. Glavni cilj sistema jeste efikasnije otkrivanje osoba koje prekorače dozvoljeni boravak u EU.

“Prednosti novog sistema za Evropsku uniju su očigledne”, izjavio je portparol Evropske komisije Gijom Mersije.

“On povećava bezbjednost građana EU i zamjenjuje pečatiranje pasoša modernim sistemom registracije i provjera”, dodao je.

Komisija je ranije ove godine saopštila da su biometrijske kontrole omogućile otkrivanje slučajeva krađe identiteta koji bi, u suprotnom, “najvjerovatnije ostali neprimijećeni”.

Dugi redovi na turističkim destinacijama

Iako su brojni aerodromi, luke, drumski granični prelazi i željezničke stanice prilagodili infrastrukturu novom sistemu, mesta sa velikim brojem turista bilježe višesatna čekanja.

Problem je naročito veliki kada zbog sistema ljudi ne stignu na naredni let.

“Putnici su propuštali presedanja zbog novog evropskog sistema ulaska”, rekao je izvršni direktor Lufthanze Karsten Spor.

Pod pritiskom turističke industrije, Evropska komisija odobrila je privremeno ublažavanje pravila tokom vrhunca ljetne sezone, koje traje do 6. septembra.

“Propisi EES-a predviđaju mogućnost privremene obustave prikupljanja biometrijskih podataka u slučaju izuzetnih okolnosti tokom ljeta”, rekao je Mersije.

“U saradnji sa njemačkim vlastima i aerodromom u Frankfurtu uspjeli smo da primijenimo ovu mjeru jer su kašnjenja postala prevelika”, objasnio je Spor.

Ovo izuzeće važi za sve granične prelaze, a ne samo za aerodrome.

Britanski putnik Rene Kolandog ispričao je da je prošlog mjeseca, prilikom ukrcavanja na voz Eurostar na londonskoj stanici Sent Pankras, morao samo da pokaže pasoš. Skeniranje lica i uzimanje otisaka prstiju nije bilo potrebno.

“Nemam ništa protiv biometrijskog sistema, sve dok služi bezbjednosti”, rekao je Kolandog pre polaska voza iz Brisela za London.

Problemi na početku primjene

EES je usvojen još 2017. godine, ali je njegovo uvođenje više puta odlagano jer granične službe nisu bile spremne za dodatni obim posla.

Čak i sada, pravilna registracija putnika zahtijeva znatno više osoblja. Dodatni problem predstavlja činjenica da se većina putnika tek prvi put upisuje u sistem, što dodatno usporava procedure.

“Na aerodromu Milano Malpensa trenutno na graničnoj kontroli radi oko 35 ljudi”, rekao je Kristijan Sternativo, službenik granične policije i predstavnik Autonomnog policijskog sindikata Italije.

Prema njegovim riječima, za sprovođenje svih kontrola koje zahtijeva EES bez stvaranja dugih redova bilo bi potrebno još 10 do 15 službenika tokom najopterećenijih perioda.

“Nezamislivo je očekivati da sistem funkcioniše punim kapacitetom sa sadašnjim brojem zaposlenih, jer nove procedure jednostavno zahtijevaju više vremena”, upozorio je Sternativo.

Problemi i u Briselu

Čak ni na Aerodromu Brisel, udaljenom svega desetak kilometara od institucija Evropske unije, tehnologija još nije u potpunosti operativna.

Privremena obustava prikupljanja biometrijskih podataka počela je još prije ljeta, na osnovu posebnog izuzeća odobrenog krajem marta, nakon što je 600 putnika propustilo letove u samo 21 sat zbog velikih gužvi.

“Savezna granična policija može odlučiti da primijeni ovo izuzeće kada procijeni da je to neophodno”, potvrdila je belgijska policija.

Sada osam država članica EU i Švajcarska traže da se ova ljetna izuzeća produže i poslije 6. septembra.

Prema Sternativu, stroga primjena svih procedura mogla bi da izazove probleme u javnom redu.

“Postoje periodi kada postojeća infrastruktura jednostavno nije dovoljna da primi sve putnike”, rekao je on.

Bezbjednost ili brzina?

Uprkos privremenom ukidanju biometrijskih provjera, granične službe tvrde da bezbjednost nije ugrožena.

“Putnik se i dalje registruje u sistem EES, a svi potrebni podaci iz putne isprave unose se u bazu”, navela je belgijska savezna policija u pisanom odgovoru, dodajući da su “bezbjednost graničnih kontrola i poštovanje evropskih propisa apsolutni prioritet”.

Iskustva putnika razlikuju se u zavisnosti od mjesta ulaska u Evropsku uniju.

Ketlin Glas, koja često putuje između Velike Britanije i EU, rekla je da je u petak ujutro na stanici Sent Pankras čekala svega 15 minuta da obavi biometrijsku registraciju prije ukrcavanja na voz za Brisel.

Sa druge strane, Vilijam iz Edinburga ispričao je da je tokom božićnih praznika na jednom njemačkom aerodromu na biometrijsku kontrolu čekao između 40 i 50 minuta.

Mogućnost privremene obustave prikupljanja biometrijskih podataka za sada omogućava da sistem funkcioniše tokom ljetne sezone.

“Iako smo tek na početku ljeta, za sada ne dobijamo prijave o prekomjernim gužvama”, izjavio je Luk Pederbridž, direktor za javne poslove Udruženja britanskih turističkih agencija.

Međutim, rasprava oko EES-a predstavlja tek uvod u sljedeću veliku promjenu evropskog sistema kontrole granica.

Naime, sljedeći korak biće uvođenje Evropskog sistema za informacije i odobravanje putovanja (ETIAS), koji će od putnika iz 59 zemalja oslobođenih viza zahtijevati da se unaprijed registruju putem interneta, prođu bezbjednosnu provjeru i plate malu taksu pre ulaska u šengenski prostor.

ETIAS, koji je sličan sistemima koji već postoje u Velikoj Britaniji i Sjedinjenim Američkim Državama, prvobitno je trebalo da bude uveden 2021. godine, zatim tokom ove godine, ali je njegovo stupanje na snagu sada odloženo do 2027. godine.