Iza kulisa zvanične biografije: Detalji iz života Biljane Plavšić VIDEO

01.10.2026. | 12:05 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Bivša predsjednica Republike Srpske Biljana Plavšić preminula je 1. oktobra 2026. godine u Beogradu u 96. godini. Dok regionalni i svjetski mediji danas listom prenose suve političke hronologije, ratne odluke i detalje haške presude, lični život, porodični korijeni i bizarni politički krahovi ove istorijske figure ostaju potpuno u sjenci.

Donosimo vam manje poznate priče iz života Biljane Plavšić.

Akademski korijeni: Otac ugledni sarajevski naučnik

Zvanične biografije pominju da je prije ulaska u politiku bila ugledni biolog, profesor i dekan Prirodno-matematičkog fakulteta u Sarajevu. Međutim, malo je poznato da je njen ulazak u visoku nauku bio nastavak porodične tradicije.

Njen otac, dr Svetislav Plavšić, bio je cijenjeni doktor bioloških nauka i univerzitetski profesor u Sarajevu. Biljana je praktično koračala stopama svog oca, preuzevši kasnije istu katedru i nastavivši naučni rad koji joj je obezbijedio i prestižnu američku Fulbrajtovu stipendiju.

Strah i trepet na fakultetu: Brilijantni um i ekstremna strogoća

Biljana Plavšić je imala status jedne od najuglednijih, ali i “teških” profesorki na Prirodno-matematičkom fakultetu u Sarajevu kod koje je prolaz na ispitu bio ravan podvigu.

Bila je pionir biljne virusologije u SFRJ, a predavanja iz botanike držala je sa fascinantnom preciznošću. Studenti su svjedočili da na njenim časovima niko nije smio ni da šapne, a važila je za profesorku koja nikada, ni pod kakvim okolnostima, nije opraštala neznanje niti je popuštala na ispitima.

Zaboravljeni brak sa sarajevskim advokatom

U svim današnjim medijskim izvještajima navodi se crtica da je „bila razvedena i da nije imala djece“. Ipak, mediji potpuno preskaču činjenicu da je u mladosti, tokom svojih sarajevskih dana, bila u braku sa poznatim tamošnjim advokatom Žarkom Banjcem.

Taj brak je trajao relativno kratko i završio se razvodom, nakon čega se Plavšićeva u potpunosti i bez ostatka posvetila isključivo naučnoj karijeri, te se više nikada nije udavala.

Skrivena porodična veza sa Miroslavom Lazanskim

Iako su oboje decenijama bili izuzetno prisutni u javnom životu bivše Jugoslavije, rijetko je javno isticano da je Biljana Plavšić bila tetka u drugom koljenu preminulog vojnog analitičara, novinara i ambasadora Miroslava Lazanskog.

Naime, njen otac Svetislav Plavšić i baka Miroslava Lazanskog bili su rođeni brat i sestra. Ovu blisku srodničku vezu oboje su u javnim nastupima uglavnom prećutkivali, držeći distancu između svojih karijera.

Incident u Hagu: Umalo pepeljarom na Karlu del Ponte

Iako je ostala upamćena po priznanju krivice, Biljana Plavšić je iza zatvorenih vrata Haškog tribunala imala izuzetno burne epizode. Najdramatičnija se odigrala tokom tajnog sastanka sa glavnom tužiteljkom Karlom del Ponte.

Kako je Plavšićeva kasnije otkrila, Del Ponteova ju je satima agresivno pritiskala i ucjenjivala da svjedoči protiv Slobodana Miloševića. U jednom momentu, tužiteljka je u bijesu skočila sa stolice i krenula prema njoj. Plavšićeva je priznala da je u tom trenutku instinktivno odmjerila masivnu staklenu pepeljaru na stolu, spremna da je dohvati i, kako je rekla, „polupa joj je o glavu“ ako joj priđe bliže. Incident većih razmjera spriječio je njen advokat koji je hitno prekinuo sastanak.

Dani u švedskom zatvoru: Izolacija među ženama

Nakon što je pred Haškim tribunalom osuđena na 11 godina zatvora, kaznu je izdržavala u strogo čuvanom ženskom zatvoru Hinseberg u Švedskoj. Detalj koji se danas rijetko pominje jeste da je tamo provela godine u gotovo potpunoj, specifičnoj izolaciji.

Zbog bezbjednosnih procjena švedskih vlasti, ali i zbog činjenice da nije govorila švedski jezik, Plavšićeva je bila potpuno odsječena od ostalih zatvorenica. Svoje zatvorske dane provodila je isključivo u ćeliji i zatvorskom krugu, posvećena čitanju i pisanju memoara u kojima je kasnije povukla svoje haško priznanje krivice.

Stranački puč i bizarni politički kraj

Dok mediji danas detaljno pišu o njenom istorijskom raskolu sa Radovanom Karadžićem i SDS-om 1997. godine, potpuno se zaboravlja njen konačni politički slom.

Nakon što je osnovala Srpski narodni savez (SNS), već u junu 2000. godine dogodio se unutarstranački puč. Zbog loših izbornih rezultata, sopstveni saradnici su joj na vanrednoj skupštini stranke izglasali nepovjerenje. Nakon toga ona je sa grupom lojalnih delegata napustila sjednicu i pokušala na sudu da registruje novu partiju pod nazivom „Srpski narodni savez-Biljana Plavšić“. Ta opcija je doživjela potpuni krah na izborima, nakon čega se, u decembru iste godine, povukla iz politike, neposredno prije odlaska u Hag.