Crni scenario: Evropi već u aprilu prijeti nestašica goriva

25.03.2026. | 15:09

Upozorenja o mogućim nestašicama energije u Evropi više ne dolaze sporadično niti iz jednog izvora. Naprotiv, u posljednjih nekoliko sedmica formira se gotovo jedinstven stav, od najvećih energetskih kompanija, preko finansijskih institucija, do evropskih vlada, da bi kontinent već tokom aprila ili maja mogao osjetiti ozbiljne poremećaje u snabdijevanju gorivom.

Izvršni direktor “Šela” Vael Savan upozorio je da bi se nestašice energije, uključujući naftu i derivate, mogle preliti iz Azije u Evropu već narednog mjeseca.

Kriza u fazama

Kako je naveo, kriza se razvija po fazama: prvo je pogođeno mlazno gorivo, zatim dizel, a potom i benzin – upravo u trenutku kada počinje ljetna sezona povećane potrošnje na sjevernoj hemisferi.

Ključni uzrok ovih upozorenja jeste eskalacija sukoba na Bliskom istoku, prije svega rat između SAD, Izrael i Iran, koji je već ozbiljno narušio globalne energetske tokove.

Lančana reakcija

Poseban problem predstavlja gotovo zaustavljen promet kroz Ormuski moreuz – jednu od najvažnijih svjetskih transportnih ruta, kroz koju prolazi oko 20 odsto globalne trgovine naftom i ukapljenim prirodnim gasom.

Analitičari upozoravaju da bi svako duže zatvaranje ove rute moglo dovesti do nestanka miliona barela dnevno sa tržišta, što bi izazvalo lančanu reakciju: rast cijena, poremećaje u rafinerijama i na kraju – fizičke nestašice goriva.

Prema podacima iz industrije, prvi talas krize već je pogodio zemlje južne i jugoistočne Azije, koje su bile prinuđene da smanjuju potrošnju i uvode određene restrikcije.

Sada se, kako upozorava Savan, kriza kreće prema zapadu – preko istočne Azije ka Evropi. Upravo taj vremenski pomak daje evropskim zemljama ograničen prostor za reakciju, ali i povećava rizik da će se poremećaji poklopiti sa sezonskim rastom potražnje.

Zalihe

Slična upozorenja dolaze i iz političkih krugova. Njemačka ministarka ekonomije Katarina Rajhe upozorila je da bi, ukoliko se sukob nastavi, do ozbiljnih nestašica moglo doći već krajem aprila ili u maju.

Zalihe dizela u Evropi već su na nižim nivoima nego uobičajeno, a poremećaji u rafinerijama i logistici dodatno pogoršavaju situaciju.

Kako je nedavno za “Glas Srpske” istakao predsjedavajući Grupacije za promet naftom i naftnim derivatima u Privrednoj komori Republike Srpske Đorđe Savić – snabdjevenost domaćeg tržišta još je pod kontrolom, te nema mjesta panici.

Kako je naveo, robe na tržištu još ima, dodajući da se neophodne količine naftnih derivata trenutno nabavljaju iz evropskih rafinerija. Ali, šta će biti ako se obistene crne slutlje, prognoze o nestašici nafte, pa samim tim i dizela i benzina u aprilu ili maju ove godine u Evropi?!