SPC danas slavi Svetog Jevsevija Samosatskog: Episkop koji je tajno spasavao Crkvu!

05.07.2026. | 07:12

Srpska pravoslavna crkva i njeni vjernici danas molitveno proslavljaju Svetog sveštenomučenika Jevsevija, episkopa samosatskog. Ovaj veliki branilac pravoslavlja iz 4. vijeka ostao je upamćen po nevjerovatnoj hrabrosti, filmskim tajnim misijama i hrišćanskoj ljubavi koja je išla dotle da je na samrti oprostio ženi koja ga je ubila.

Sveti Jevsevije živio je u izuzetno burno doba za hrišćanstvo, kada je Crkvu razdirala Arijeva jeres, često podržavana od strane samih careva. U takvim okolnostima, Jevsevije se istakao kao nepokolebljivi stub vjere.

Pružio obje ruke na odsijecanje

Jedan od najpoznatijih događaja iz njegovog života desio se kada je car Konstancije, sklon arijancima, poslao izaslanika da od Jevsevija oduzme zvanični dokument o izboru pravoslavnog patrijarha Meletija. Car je zaprijetio da će mu, ukoliko odbije da preda spis, odsjeći desnu ruku.

Umjesto straha, svetitelj je mirno pružio obje ruke i rekao: „Ne samo desnu, nego i lijevu ruku odsijecite, ali ja neću dati odluku koja dokazuje bezakonje jeretika.“ Njegova neustrašivost toliko je šokirala cara da je odustao od kazne i kasnije mu se čak i divio, prenosi “Telegraf”.

Episkop „na tajnom zadatku“ u vojničkoj uniformi

Kada je na vlast došao car Julijan Odstupnik i započeo otvorene progone hrišćana, mnoge crkve ostale su bez sveštenika, a vjernici u strahu. Sveti Jevsevije tada je povukao potez dostojan modernih trilera: sakrio je svoj episkopski čin, preobukao se u vojničku uniformu i tajno putovao kroz Siriju, Finikiju i Palestinu. Tako prerušen, u tajnosti je rukopolagao nove pravoslavne sveštenike i episkope, doslovno spasavajući Crkvu od gašenja na tim prostorima.

Koliko ga je narod volio govori i podatak da su, kada je kasnije nepravedno protjeran u izgnanstvo, građani Samosata potpuno bojkotovali nove, nametnute jeretičke episkope. Niko s njima nije želio ni da razgovara, a čak su i djeca na ulici palila loptu ukoliko bi ona slučajno dodirnula kočiju lažnog episkopa.

Mučenička smrt i vrhunski oproštaj

Nakon smrti progonitelja, Jevsevije se vratio na svoj presto i nastavio da obnavlja Crkvu. Međutim, tokom posjete gradu Dolihini, gdje je otišao da ustoliči novog pravoslavnog episkopa, jedna žena (pripadnica arijanske jeresi) bacila je sa krova crijep koji ga je teško ranio u glavu.

Od te rane Sveti Jevsevije je i preminuo, ali je njegov posljednji čin bio kruna njegovog svetog života. Na samrti zakleo je sve svoje pratioce da ženi koja ga je ubila ne smiju učiniti nikakvo zlo niti joj se svetiti, ugledajući se tako na samog Hrista.

Njegovo tijelo vraćeno je u Samosat, gdje ga je sa suzama sahranio cijeli grad, a on je ostao upamćen kao jedan od najvećih heroja rane hrišćanske Crkve.