Od vašarskog platna do regionalnih hitova: Novi film iz Banjaluke čeka se sa nestrpljenjem FOTO/VIDEO

Dragan Milošević | BL Portal

08.11.2026. | 09:54 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Banjaluka je 2. decembra 2009. na filmskom platnu dobila datum kojeg nema u kalendaru. Te večeri u „Palasu“ premijerno je prikazan „32. decembar“, film o tri banjalučka para čije se sudbine ukrštaju u novogodišnjoj noći. Bio je to diplomski rad Saše Hajdukovića na banjalučkoj Akademiji umjetnosti.

Gotovo sedamnaest godina kasnije, Hajduković priprema „Bjesnilo“, dugometražni igrani film o ustaškom zločinu nad srpskim civilima u Drakuliću, Šargovcu i Motikama 7. februara 1942. godine.

Anja Ilić, direktorica Audio-vizuelnog centra Republike Srpske, za BL portal ocjenjuje da je kinematografija Srpske i Banjaluke u „jako dobroj fazi“ i da će godine koje dolaze, naročito 2027, biti važne i uzbudljive za domaći film. Taj zamah, kaže, vidi u Hajdukovićevim serijama „Meso“, „Kosti“, „Koža“ i „Tvrđava“, koje su Banjaluku stavile na regionalnu kinematografsku mapu.

Banjalučka priča za koju se priprema Pecka

U oktobru je ekipa „Bjesnila“ u Peckoj kod Mrkonjić Grada održavala čitaće probe i pripremala lokacije. Prema objavljenom planu, dio filma trebalo bi da se snima u tamošnjem zaseoku Tošići u februaru 2027. godine. Audio-vizuelni centar Republike Srpske odobrio je banjalučkoj produkcijskoj kući „Kvaka 22“ 1,2 miliona KM za sufinansiranje filma.

Milovan Stijaković iz Drakulića u filmu pokušava da zaštiti porodicu. Banjalučki činovnik Marko Lipovac, drugi junak filma, s oduševljenjem dočekuje uspostavljanje Nezavisne Države Hrvatske. Scenario potpisuju Hajduković, koscenarista „Tvrđave“ Goran Starčević i Željko Stjepanović, scenarista banjalučke televizijske komedije iz 1999. godine.

Očekivanja od „Bjesnila“ Ilićeva vezuje za temu, ekipu koju je Hajduković okupio, predviđena ulaganja i zahtjevnost produkcije. Vjeruje da će kvalitet filma podstaći dalji razvoj kinematografije u Banjaluci i Republici Srpskoj.

„Mislim da će to dodatno pokrenuti stvari na bolje, da će se vidjeti koji mi to potencijal ovdje imamo i kojim se temama bavimo. Mislim da će to dati zamajac da se svi više priključe i vjeruju u domaće snage“, kaže Ilićeva za BL portal.

Banjaluka kakvu pamti filmska traka

Priča o filmovima u Banjaluci vraća nas na početak prošlog vijeka. Na Duhovskom vašaru 1900. godine Banjalučani su gledali pokretne slike, a jedanaest godina kasnije urar i draguljar Moric Gotlib otvorio je „Elektro-bioskop“, prvu stalnu bioskopsku dvoranu u gradu. Najraniji poznati kadrovi grada potiču iz 1914, a Aleksandar Bojko je decenijama kasnije u dokumentarnom filmu „Bosna koja je prošla“ sačuvao prizore banjalučke svakodnevice uoči i tokom Drugog svjetskog rata.

U „Panorami Banjaluke“ Ragiba Džaferovića iz 1962. Kastel, Vrbas i tadašnji Mejdan sačuvani su na traci u boji, a sedam godina kasnije Antun Džaja snimao je grad u ruševinama poslije zemljotresa.

U igranom filmu „Dan duži od godine“ iz 1971. zemljotres je prikazan kroz sudbinu dvije stotine zatvorenika, puštenih da pomognu sugrađanima uz dogovor da se poslije sedam dana vrate u zatvor, što su i učinili.

Iste godine Banjaluka je održala Majski festival animiranog filma, prema podacima organizatora prvi takav u Jugoslaviji, a deset godina kasnije na gradskom trgu plesalo se pred kamerom za „Ritam“, nagrađeni mjuzikl kino-kluba „Kozara 816“. Od 1937. do 1990. banjalučki kino-amateri snimili su 183 filma, koliko ih je popisao Goran Barać, a dio tog nasljeđa restaurisan je i digitalizovan pod okriljem Filmskog kluba „Osmica“.

Kočić na televiziji i povratak u 1968.

Kad je banjalučka Nezavisna televizija 1999. snimala komediju „Žene, ljudi i ostali“, pred kamerom su se našli glumci Narodnog pozorišta Republike Srpske i mladi glumci s tek osnovane Akademije umjetnosti. Seriju je režirao Slobodan Šuljagić, a scenario je napisao banjalučki glumac Željko Stjepanović, koji je u njoj i igrao.

Iste godine u produkciji banjalučke Nezavisne televizije nastao je „Mejdan Simeuna Đaka“. Petar Zec je za taj televizijski film povezao motive iz više pripovijedaka Petra Kočića. Simeuna, čiji se podvizi prepliću sa zulumima, igrao je Slobodan Ćustić.

Prvi „Kratkofil“ održan je 2007. godine, a „Fenix art“ naredne godine pokrenuo je Međunarodni festival animiranog filma. Te 2008. na gradskim lokacijama, među kojima je bila i Ulica Skendera Kulenovića, Milan Karadžić snimao je „To toplo ljeto“. Kroz živote nekoliko porodica serija se vratila u banjalučko ljeto 1968, među prve televizore, igranke i šlagere, godinu prije zemljotresa.

Od Kastela do roštiljnice „Kod Rajka“

Predrag Velinović, u čijoj je klasi Hajduković studirao režiju, završne kadrove drame „Motel Nana“ snimio je u Obrovcu kod Banjaluke. Priča o nastavniku istorije koji dobija posao u selu obilježenom ratom premijerno je prikazana 2010. na festivalu „Cinema City“ u Novom Sadu.

Milorad Milinković u zaplet komedije „Zduhač znači avantura“ iz 2011. uveo je banjalučki „Demofest“, a dio filma snimio je na Kastelu.

U restoranu „Kazamat“ na istoj tvrđavi u maju 2016. pala je prva klapa „Mesa“. U toj seriji iz 2017. fudbaler Mirko se na zalasku karijere vraća u rodnu Banjaluku. Njegova porodica drži roštiljnicu „Kod Rajka“, a lokalni kriminalci žele zemljište na kojem se nalazi. Dugometražna verzija „Mesa“ uvrštena je 2018. u glavni takmičarski program festivala u Montrealu.

„Kosti“ su 2020. spojile sudbine dvojice ljudi istog imena, izbjeglice i čovjeka iz lokalne političke elite. U „Koži“ iz 2024. glavni junak poslije zatvora pokušava da ponovo sastavi život u Banjaluci. Sve tri serije povezuju scenarista Nikola Pejaković, reditelj Saša Hajduković i banjalučka produkcija „Bosonoga“.

Hajdukovićeva „Tvrđava“, emitovana 2025. na RTS-u, prati mladi par u Kninu u godinama raspada Jugoslavije. U seriji igraju i Nikolina Friganović i Slađana Zrnić iz Narodnog pozorišta Republike Srpske.

U Banjaluci i okolini nastajali su i filmovi drugih autora. Nemanja Savanović krajem 2025. u Slatini je završio snimanje filma „Kad ponovo umrem“, o banjalučkom taksisti koji se zbog dugova upliće u opasan posao. Početkom 2026. Sara Radusinović u Banjaluci je završila snimanje kratkog igranog filma „Srećni praznici, Olga“.

Tako i novi autori pokazuju da se stvara nova, ambiciozna generacija filmskih stvaralaca koja je sposobna da iznese značajne projekte.