FOTO: BL portal
Dva vijeka srpske kulture i duhovnosti: U Banjaluci počeo program u čast 200 godina Matice srpske FOTO
21.10.2026. | 12:50 Dodaj BL Portal kao Google izvorU okviru manifestacije „Dani Srbije u Republici Srpskoj“, Narodna i univerzitetska biblioteka Republike Srpske ugostila je izuzetnu trodijelnu izložbu i projekciju dokumentarnog filma „Trag“
U Izložbenom salonu Narodne i univerzitetske biblioteke u Banjaluci danas je svečano otvoren kulturni program posvećen velikom i istorijskom jubileju, 200. godišnjici od osnivanja Matice srpske i Biblioteke Matice srpske. Ovaj događaj organizovan je u okviru tradicionalne manifestacije „Dani Srbije u Republici Srpskoj“.
Svečanosti je prisustvovala pomoćnik ministra prosvjete i kulture Republike Srpske Tanja Đaković, koja je zvanično proglasila izložbu otvorenom. Otvaranju su prisustvovali i brojni predstavnici kulturnog i javnog života, bibliotekari, pisci, profesori, kao i studenti Filološkog fakulteta Univerziteta u Banjaluci.
Neraskidive veze: Kultura, jezik i pismo kao temelj narodnog identiteta
Obraćajući se prisutnima, Đaković je naglasila da dva vijeka postojanja ovih ustanova nisu samo puki istorijski podatak, već svedočanstvo o kontinuitetu i snazi jednog naroda koji kroz pisanu riječ, znanje i kulturu čuva svoj identitet i trajanje.
„Tokom dva vijeka, Matica srpska je bila i ostala jedan od najvažnijih oslonaca srpske kulture, nauke i duhovnosti. Posebno me raduje što se ovaj značajan jubilej obilježava i u Republici Srpskoj, jer nas to podsjeća da su kultura, jezik i pismo neraskidive veze našeg naroda. Ministarstvo prosvjete i kulture Republike Srpske ostaje posvećeno očuvanju kulturnog nasljeđa i jačanju saradnje koja doprinosi trajnosti i vidljivosti srpske kulture“, poručila je Đakovićeva.
Direktorica NUB RS, Ljilja Petrović Zečić, istakla je da je Matica srpska sa svojom Bibliotekom dugogodišnji čvrst oslonac banjalučkoj biblioteci i temelj sa kojim se sarađuje u svim segmentima bibliotečko-informacione djelatnosti.
„Imamo veliku čast da predstavimo ovaj odličan program povodom velikog jubileja i da se zahvalimo Matici srpskoj i Biblioteci Matice srpske, kao čvrstom osloncu. Ovom prilikom smo dobili oko 250 knjiga koje su nam stigle iz Biblioteke Matice srpske, dok nam u redovnoj razmjeni tokom godine pristigne i do 2.000 publikacija. Pored izložbene postavke i filma, raduje nas što su sa nama i studenti Filološkog fakulteta koji su izrazili želju da prisustvuju ovom događaju“, rekla je Petrović Zečić.
Trodijelna izložbena cjelina i upečatljivi film „Trag“
Autorka scenarija filma i bibliotekarka u Biblioteci Matice srpske, dr Violeta Mitrović, objasnila je da je jubilarni program koncipiran tako da kroz savremene medije i originalnu arhivsku građu predoči sveobuhvatan razvoj dviju najstarijih srpskih ustanova kulture.
Elektronska izložba prikazuje multimedijalni hronološki pregled istorijskog razvoja i ključnih prekretnica Matice srpske i njene Biblioteke.
Postavka rijetke građe u vitrinama obuhvata originalne dokumente, statutu, osnivačke akte, portrete zadužbinara i najreprezentativnija štampana i rukopisna izdanja iz bogatih fondova.
Dokumentarno-narativni film „Trag“ režisera Mihajla Obrenova, po scenariju dr Violete Mitrović i pod uredništvom upravnika Selimira Radulovića, na sadržajan način spaja istorijske činjenice i savremene domete ovih institucija.
Od Pešte do Novog Sada: Riznica od preko četiri miliona publikacija
Matica srpska osnovana je u Pešti 1826. godine s ciljem spasavanja i izdavanja „Serbskog letopisa“, pokrenutog 1824, i prosvećivanja srpskog naroda. Njen osnivač Georgi Magarašević i grupa peštanskih trgovaca postavili su temelj institucije koja je ubrzo izrasla u centralnu književnu, naučnu i kulturnu ustanovu.
Iz Pešte je Matica, zajedno sa svojom Bibliotekom koja je otvorena za javnost 1838. u Tekelijanumu, preseljena u Novi Sad 1864. godine. Od 1928. godine smještena je u velelepnom zdanju, zadužbini velike srpske dobrotvorke Marije Trandafil.
Danas Biblioteka Matice srpske djeluje kao samostalna ustanova čiji impozantni fond broji preko četiri miliona knjiga i drugih publikacija na više od 130 svjetskih jezika.
Pogledajte izložbu u narednih mjesec dana
Svi posjetioci i ljubitelji pisane riječi u Banjaluci imaće priliku da izložbu izdanja i građe Biblioteke Matice srpske pogledaju u narednih mjesec dana u NUB RS, dok će elektronska postavka i dokumentarni film biti pristupačni najširoj publici i studentima.
