Banjaluka danima pod smogom: Za tri godine 244 dana iznad granice FOTO

Dragan Milošević | BL Portal

12.11.2026. | 15:25 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Banjalučani od 6. novembra gotovo neprekidno udišu vazduh pogoršanog kvaliteta, uz tek blago poboljšanje 10. novembra. Iza aktuelnog niza upozorenja stoji višegodišnji problem. Na mjernom mjestu Lazarevo za tri godine zabilježena su 244 dana sa prekoračenjem dnevne granice za PM10 čestice, dok je godišnja granica za još sitnije PM2.5 bila prekoračena u svakoj od tih godina.

Podaci koje je BL portal dobio od Republičkog hidrometeorološkog zavoda Republike Srpske pokazuju koliko se problem uporno ponavlja. Zavod očekuje prekoračenja i ove zime, ali nema kapaciteta da prognozira njihov broj. Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS opisuje postojeći sistem kontrole zagađivača, ali u odgovoru našem portalu ne navodi konkretne nove mjere ni rokove za njihovo donošenje.

Svake godine više nego dvostruko iznad dozvoljenog broja dana

Prema podacima dostavljenim BL portalu, u Lazarevu su tokom 2023. zabilježena 83 dana sa prekoračenjem dnevne granične vrijednosti PM10. Godinu kasnije bio je 81 takav dan, a tokom 2025. godine 80.

Uredba o vrijednostima kvaliteta vazduha propisuje da dnevna granica za PM10 od 50 mikrograma po kubnom metru ne smije biti prekoračena više od 35 puta u kalendarskoj godini. U Lazarevu je taj broj u svakoj od tri posmatrane godine bio više nego dvostruko veći.

Kod PM2.5, prekoračena je i godišnja granična vrijednost, i to sve tri godine.

Oznake PM10 i PM2.5 odnose se na sitne čestice koje lebde u vazduhu, prečnika do 10, odnosno 2,5 mikrometara.

Izvori su poznati, njihov pojedinačni doprinos nije preciziran

Saobraćaj, individualna ložišta i industrijska postrojenja izvori su zagađenja koje navodi RHMZ. Ipak, nije moguće izdvojiti najvećeg pojedinačnog zagađivača niti utvrditi koliki dio problema potiče od svakog od ovih izvora.

„Za detaljniju analizu doprinosa pojedinačnih izvora na određenim lokacijama, neophodno je provoditi dodatna istraživanja odnosno modeliranja kvaliteta vazduha i dodatnih studija za identifikaciju izvora zagađenja“, navode iz Zavoda za BL portal.

Na pitanje o novim istraživanjima uticaja grijanja domaćinstava, iz RHMZ-a odgovaraju da nemaju saznanja da su takva istraživanja rađena.

Prekoračenja se očekuju, prognoze njihovog broja nema

Nepovoljne vremenske prilike i geografski položaj Banjaluke dodatno otežavaju raspršivanje zagađujućih materija. Periodi bez vjetra i temperaturne inverzije pogoduju njihovom zadržavanju u nižim slojevima vazduha.

Takvi uslovi objašnjavaju zašto se zagađenje zadržava nad gradom. Njegovi izvori, međutim, ostaju emisije iz ložišta, saobraćaja i postrojenja.

„Kao i u proteklom periodu, očekuje se da će i ove zime biti povremenih prekoračenja 24h graničnih vrijednosti PM10 čestica“, navode iz RHMZ-a.

Da li će ih biti više nego ranije, ne mogu procijeniti.

„Ne može se predvidjeti da li će broj prekoračenja biti veći u odnosu na prethodni“, poručuju iz Zavoda, uz objašnjenje da nemaju kapaciteta za izradu prognoza zagađenja.

Grad navodi pojačane kontrole, Ministarstvo bez konkretne najave novih mjera

Gradska uprava navela je prethodnih dana da sprovodi mjere iz Kratkoročnog plana. Među njima su pojačane kontrole spaljivanja na otvorenom, uređaja za loženje, rada dimnjačarske službe i pravnih subjekata sa ložištima koji imaju ekološku dozvolu.

Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS u odgovoru BL portalu objašnjava da se uslovi rada postrojenja, mjere smanjenja emisija i njihovo praćenje propisuju ekološkim dozvolama. Poštovanje tih uslova kontrolišu nadležni republički i lokalni inspektori.

Na pitanje o novim zakonskim mjerama protiv najvećih zagađivača, Ministarstvo se poziva na praćenje evropskih i svjetskih smjernica.

„U skladu sa potrebama vršiće se dalje unapređenje i usklađivanje tih propisa sa relevantnim smjernicama predmetne oblasti“, poručuju iz Ministarstva.

U odgovoru, ipak, nisu navedeni konkretni novi propisi, rokovi njihovog donošenja niti posebne dodatne mjere za ograničavanje emisija najvećih zagađivača u Banjaluci.

Postojeće kontrole i najave usklađivanja propisa zato ostavljaju otvorenim najvažnije pitanje za građane, a to je koliko će dana sa prekoračenjima biti manje i kada se takav rezultat može očekivati. Dok se to ne precizira, Banjalučanima ostaju nova upozorenja i preporuke da ograniče boravak napolju.