U 78. godini umrla Marta Lilard: Važila za posljednju korisnica “čeličnih pluća” na svijetu

12.07.2026. | 18:31 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Amerikanka Marta Lilard, koja je kao dijete oboljela od dječije paralize (polio) i važila za posljednju osobu na svijetu koja je zavisila od uređaja poznatog kao “čelična pluća”, preminula je u 78. godini života.

Uređaj je odavno eksponat za muzeje medicinske istorije, ali je za Lilard bio jedini način da preživi. Kako prenose američki mediji, ona je preminula u Oklahomi, čime je zatvoreno jedno nesvakidašnje poglavlje u istoriji medicine.

Lilard se zarazila dječijom paralizom 1953. godine, kada je imala samo pet godina, svega dvije godine prije nego što je u Sjedinjenim Američkim Državama odobrena prva efikasna vakcina protiv ove bolesti.

Polio je trajno paralizovao njene mišiće za disanje, zbog čega je ostatak života provela oslanjajući se na metalni cilindar koji je mehaničkim putem, promjenom pritiska, širio i skupljao njena pluća.

Dok su drugi preživjeli tokom decenija uspjeli preći na modernije, prenosive respiratore, Lilard je u razgovoru za lokalne medije neposredno prije smrti objasnila da je probala sve modernije alternative, ali da joj nijedna nova mašina nije pružala dovoljnu podršku pri disanju kao stara aparatura.

Posljednjih godina, održavanje mašine iz 1940-ih postalo je ogroman izazov za njenu porodicu. Rezervne dijelove je bilo gotovo nemoguće pronaći, a mehaničari koji su znali popraviti ovaj istorijski uređaj više ne postoje. Zbog toga je Lilard u posljednje vrijeme bila vezana za mašinu 24 sata dnevno.

Uprkos teškim fizičkim ograničenjima, porodica ističe da je Lilard zadržala nevjerovatnu samostalnost i kreativan duh.

Tokom života je slikala, pisala poeziju i komponovala muziku na klaviru, postavši simbol borbe i izdržljivosti protiv bolesti koja je zahvaljujući modernoj medicini i vakcinaciji danas gotovo potpuno iskorijenjena, prenosi Kliks.