Staro vjerovanje: Jedna stvar je poslije Preobraženja strogo zabranjena

20.08.2026. | 11:38 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Preobraženje Gospodnje obilježava se 19. avgusta, a u narodnoj tradiciji ovaj veliki praznik predstavljao je mnogo više od jednog datuma u kalendaru.

Naši stari vjerovali su da se upravo tada priroda polako mijenja, da ljeto počinje da ustupa mjesto jeseni i da poslije Preobraženja više ništa nije sasvim isto.

Otuda i poznata narodna izreka da se na Preobraženje „preobražavaju i gora i voda“.

A jedno od vjerovanja posebno se odnosilo na djecu: poslije Preobraženja roditelji ih više nisu rado puštali da se kupaju u rijekama i drugim otvorenim vodama.

Poslije Preobraženja kupanje se završavalo

Prema narodnom vjerovanju, voda se poslije 19. avgusta „preobražava“ i postaje hladnija, zbog čega se govorilo da više nije vrijeme za kupanje u rijekama.

U pojedinim krajevima ovo pravilo shvatano je veoma ozbiljno, pa su stariji upozoravali mlađe da nakon Preobraženja ne ulaze u vodu. U osnovi običaja vjerovatno je bilo i praktično iskustvo generacija – približavanjem kraja avgusta dan postaje kraći, noći svježije, a temperatura vode može da počne da pada.

Važno je naglasiti da je riječ o narodnom vjerovanju, a ne crkvenoj zabrani kupanja.

„Preobražavaju se gora i voda“

Na Preobraženje se tradicionalno govorilo i da priroda počinje da pokazuje prve znake jeseni. Vjerovalo se da lišće počinje da mijenja boju, da noći postaju hladnije i da se mijenja i sama voda.

Zato je ovaj praznik u narodu predstavljao svojevrsnu granicu između dva godišnja doba.

Bake su upozoravale djecu da je „voda drugačija“

Generacije koje su odrastale uz rijeke dobro pamte upozorenja starijih da kupanje poslije Preobraženja treba završiti.

Iako danas znamo da sam datum 19. avgust ne može da odredi da li je voda bezbjedna za kupanje, iza starog običaja krije se jedna poruka koja i danas ima smisla – uslovi u prirodnim vodama mogu brzo da se promijene.

Temperatura vode, strujanje, dubina, vremenski uslovi i uređeno ili neuređeno kupalište mnogo su važniji za bezbjednost djeteta od datuma u kalendaru. Zato dijete pored rijeke ili jezera treba da bude pod stalnim nadzorom odrasle osobe, bez obzira na dio ljeta.

Šta se vjerovalo kada Preobraženje prođe?

Preobraženje je u narodnom kalendaru označavalo trenutak kada se ljudi polako okreću jeseni. Dani su sve kraći, jutra i večeri postepeno svežiji, a počinje i period sazrijevanja brojnih plodova.

Zbog toga su naši preci pažljivo posmatrali prirodu i promjene koje se događaju oko ovog praznika, a mnoga od tih zapažanja vremenom su prerasla u običaje i vjerovanja koja su bake i deke prenosili djeci i unucima.

I zato, kada vam neko kaže da „poslije Preobraženja nema kupanja“, iza te rečenice nije crkvena zabrana. To je trag jednog starog narodnog pravila kojim su prethodne generacije označavale da se ljeto približava svom kraju. (Kurir)