Granica se drastično pomjerila čak i u BiH: Zašto žene sve kasnije postaju majke

04.06.2026. | 13:52

Pomjerenje starosne granice prilikom donošenju odluke o majčinstvu trend je koji već decenijama karakteriše razvijene evropske zemlje, a najnoviji statistički podaci pokazuju da Bosna i Hercegovina, upkos specifičnim socio-ekonomskim prilikama, u stopu prati ove promjene. U Evropskoj uniji prosječna starost žena pri rođenju prvog djeteta opasno približila tridesetoj godini, domaća statistika bilježi nagli skok u posljednjih petnaestak godina.

Prema zvaničnim podacima Eurostata za 2024. godinu, prosječna starost žena pri rođenju prvog djeteta na nivou Evropske unije iznosila je 29,9 godina. Ovaj podatak potvrđuje stabilan uzlazni trend odgađanja roditeljstva na nivou cijelog kontinenta, ali i skriva velike regionalne razlike između država članica.

Najstarije prvrotkinje žive u zemljama južne i zapadne Evrope, dok se na istoku kontinenta žene i dalje ranije odlučuju na prvu trudnoću.

Države sa najstarijim prvorotkinjama

Italija (31,9)
Luksemburg (31,6)
Španija (31,5)

Države sa najmlađim prvorotkinjama

Bugarska (26,9)
Rumunija (27,2)
Slovačka (27,4)

Ukupna prosječna starost majke pri rođenju djeteta (uzimajući u obzir i prvo, drugo i svako naredno rođenje) u EU iznosila je 31,3 godine.

U Republici Srpskoj prosječna starost majki 30 godina

Paralela sa evropskim podacima jasno je vidljiva u najnovijim izvještajima domaćih statističkih institucija. Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku, prošle godine (2025.) u Republici Srpskoj rođeno je ukupno 8.825 djece, od čega 4.593 dječaka i 4.232 djevojčice.

Ovi podaci alarmantni su za demografe, jer je u odnosu na 2024. godinu broj novorođenčadi manji za 402.

“Prosječna starost majke pri rođenju djeteta u Republici Srpskoj u 2025. godini iznosila je tačno 30 godina”, navode u Republičkom zavodu za statistiku, što pokazuje da Srpska za opštim evropskim prosjekom (31,3 godine) zaostaje tek nešto više od jedne godine.

43,9% žena rodilo je svoje prvo dijete
34,1% majki odlučilo se za drugo dijete
22,0% porodica dobilo je treće ili više djece

Analiza starosnih grupa pokazuje da se najveći broj porođaja dešava u zrelim dvadesetim i ranim tridesetim godinama. Tako je 60,2% majki koje su rodile prvo dijete i 66,0% onih koje su rodile drugo dijete locirano u starosnoj grupi od 25 do 34 godine. Sa druge strane, treće i svako naredno dijete najčešće se rađa tek nakon tridesete, čak 64,7% višerotkinja pripada starosnoj grupi od 30 do 39 godina. Ukupno posmatrano, u dobi od 25 do 39 godina realizuje se oko 78,7% svih živorođenja u Srpskoj.

U Bosni i Hercegovini prag pomjeren za tri godine

Ako se posmatra šiira slika na nivou Bosne i Hercegovine, trend odgađanja roditeljstva još je uočljiviji kroz istorijsku distancu.

Prema podacima Agencije za statistiku BiH, tokom 2022. godine prosječna starost majke pri rođenju prvog djeteta bila je 27,9 godina. Međutim, samo petnaest godina ranije, odnosno 2007. godine, ta granica je bila znatno niža i iznosila je 24 godine.

To znači da je u relativno kratkom vremenskom periodu starosna granica za ulazak u majčinstvo u BiH pomjerena za čak 3,1 godinu.

Stručnjaci i sociolozi upozoravaju da pomjeranje ove granice u BiH nije samo stvar ličnog izbora i “modernog načina života”, već je direktna posljedica društvenih i ekonomskih okolnosti u kojima mladi žive.