Česte infekcije znak su da provjerimo bijela krvna zrnca, da li su niske vrijednosti uvijek opasne?

22.05.2026. | 21:53

Leukopenija je stručni naziv za nizak broj bijelih krvnih zrnaca (leukocita) u krvi. Kada padne broj bijelih krvnih zrnaca, slabiji nam je imunitet i povećava se rizik od infekcija. Stanje može da bude posljedica djelovanja virusa, oštećenja koštane srži, javlja se i kod autoimunih bolesti ili kao neželjena reakcija na citostatike tokom liječenja malignih bolesti.

Opštiji pojam od neutropenije

Leukopenija je opštiji pojam od neutropenije, koja se odnosi samo na jednu vrstu bijelih krvnih zrnaca – neutrofile, koji su najbrojnija vrsta bijelih krvnih zrnaca i prva linija odbrane imunološkog sistema protiv bakterija i gljivica.

Grčki prefiks „leuko“ znači bijelo, dok sufiks „penija“ označava „premalo“. Zato ovaj termin obuhvata sve vrste bijelih krvnih zrnaca, uključujući neutrofile, limfocite, monocite, eozinofile i bazofile.

Koji je najčešći razlog za nizak broj bijelih krvnih zrnaca?

Dr Džoan Beker iz MD Anderson Cancer Center, specijalista transfuziologije, kaže da do pada broja bijelih krvnih zrnaca najčešće dolazi zato što sam organizam ne proizvodi dovoljno bijelih krvnih zrnaca ili pod uticajem spoljašnjih faktora, na primjer zbog infekcije.

Doktor dodaje da kod nekih osoba organizam prirodno ne proizvodi dovoljno bijelih krvnih zrnaca, kao što je bio slučaj sa Dejvidom Veterom, poznatim kao „dječak iz mehura“ sedamdesetih godina prošlog vijeka. Zbog potpuno urušenog imunog sistema i kako bi se zaštitio od infekcija, proveo je život u plastičnom, sterilnom balonu. Ipak, ovi poremećaji imuniteta uglavnom se otkrivaju veoma rano u djetinjstvu.

Kada se nizak broj bijelih krvnih zrnaca javi kod starijih osoba, uzrok je obično bolest poput leukemije. Kod osoba koje se liječe od raka hemoterapija je ipak najvjerovatniji uzrok leukopenije. Neutropenija je dobro poznata neželjena reakcija na primjenu hemoterapije.

Da li leukopenija uvijek znači da se tijelo bori protiv infekcije?

Ne. Osim ako se sa infekcijom ne borimo veoma dugo – kaže dr Beker i objašnjava da postoje i neki genetski uzroci niskog broja bijelih krvnih zrnaca.

Genetska varijacija poznata kao benigna etnička neutropenija uočava se kod pojedinih pripadnika afričke, bliskoistočne i azijske populacije, koji imaju manji broj neutrofila u odnosu na osobe evropskog porijekla. Zanimljivo je da ove osobe nisu češće bolesne od, na primjer, Evropljana – njihov broj neutrofila jednostavno je prirodno niži. Ovo stanje poznato je i kao neutrofilni broj povezan sa Duffy-null varijantom (DANC).

Slično kao i srpaste ćelije, benigna etnička neutropenija izgleda da predstavlja prirodnu varijaciju koja se razvila u područjima gdje je malarija česta. Srpaste ćelije brže odumiru kada su zaražene malarijom. Međutim, pošto osobe sa benignom etničkom neutropenijom nemaju određeni receptor na površini crvenih krvnih zrnaca, uzročnik malarije ne može ni da uđe u ćelije, što ovim osobama omogućava prirodni imunitet – objašnjava dr Beker.

Simptomi leukopenije

Stručnjaci navode da nizak broj bijelih krvnih zrnaca ne mora obavezno da bude praćen tegobama. Kada se jave problemi, pacijenti se uglavnom žale na česte infekcije, praćene povišenom tjelesnom temperaturom, drhtavicom i znojenjem. Dr Džoan Beker naglašava da je posebno važno da se onkološki bolesnici odmah jave ljekaru ako tokom liječenja raka dobiju povišenu tjelesnu temperaturu.

Tokom onkološke terapije organizam ne može uvijek da se bori protiv infekcija na isti način kao ranije. Moguće je da će zato pacijentima biti potrebni antivirusni lijekovi ili antibiotici – navodi doktorka.

Kako se liječi leukopenija?

Postoje faktori rasta, poput filgrastima, koji mogu da stimulišu koštanu srž da proizvodi više bijelih krvnih zrnaca. Međutim, odluka o tome da li vam je takva terapija potrebna zavisi od uzroka leukopenije i učestalosti obolijevanja. Osoba koja često ima infekcije liječiće se drugačije od osobe koja samo povremeno dobije prehladu – precizira dr Beker.

Koji broj bijelih krvnih zrnaca se smatra opasno niskim?

Normalan broj bijelih krvnih zrnaca iznosi između 4.000 i 11.000 ćelija po mikrolitru (mcL), objašnjavaju stručnjaci.

Međutim, ako nismo često bolesni, čak ni veoma nizak broj bijelih krvnih zrnaca ne mora nužno da bude razlog za zabrinutost. „Opasno nizak“ broj više se procjenjuje prema simptomima nego prema samim brojkama – zaključuje dr Beker, prenosi “eKlinika”.