Afrika puca na dva dijela: Naučnici kažu da se proces odvija brže nego što se ranije mislilo

17.09.2026. | 18:56 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Afrički kontinent se raspada brže nego što su geolozi ranije predviđali, a aktivni raskol u istočnoj Africi dostiže kritičnu tačku koja će dovesti do formiranja novog okeana.

Iako je to proces koji će trajati nekoliko miliona godina, nova studija pokazuje da je razdvajanje u naprednijoj fazi nego što se ranije mislilo, piše Science Alert.

Tanja kora ubrzava proces

Kontinenti na Zemlji se stalno kreću, a Istočnoafrički riftni sistem je jasan primjer njihovog razdvajanja. Afrička tektonska ploča je trenutno podijeljena na dva dijela: masivnu Nubijsku ploču, koja čini veći dio kontinenta, i manju Somalsku ploču na istoku, koja obuhvata Madagaskar.

Nova studija, objavljena u časopisu Nature Communications , fokusirala se na rased Turkana, koji se proteže stotinama kilometara kroz Keniju i Etiopiju. Analizom seizmičkih mjerenja, naučnici su otkrili da je Zemljina kora u tom području mnogo tanja nego što se očekivalo. U centru raseda, debljina je samo 13 kilometara, dok je na ivicama debljina više od 35 kilometara.

„Otkrili smo da je riftovanje u ovoj zoni naprednije, a kora tanja nego što je iko ranije pretpostavio. Istočna Afrika je dalje odmakla u procesu razdvajanja nego što se ranije mislilo“, kaže Kristijan Rovan, geonaučnik sa Univerziteta Kolumbija.

Od sužavanja do novog okeana

Kada se kora u riftnoj zoni istanji na manje od 15 kilometara, ona ulazi u fazu koju geolozi nazivaju „sužavanje“. Nakon te tačke, konačni raspad kontinenta postaje gotovo neizbežan. „Što je kora tanja, to postaje slabija, što dodatno podstiče dalje razdvajanje“, objašnjava Rouan.

Za nekoliko miliona godina, Afrika će završiti ovu fazu i ući u sljedeću, nazvanu okeanizacija. Kora će se toliko istanjiti da će magma izbiti na površinu, gdje će se ohladiti i formirati novo okeansko dno. Voda iz Indijskog okeana će na kraju ispuniti novostvorenu depresiju i stvoriti okean. Ovaj proces je već vidljiv u Afarskoj depresiji na sjeveroistoku Afrike.

Veza sa ljudskom evolucijom

Istraživači procjenjuju da je raseda Turkana ušla u fazu sužavanja prije oko četiri miliona godina. To se poklapa sa periodom iz kojeg datiraju najraniji fosili hominina pronađeni u tom području, što ukazuje na moguću vezu između geologije i evolucije.

Autori studije smatraju da ovo nije slučajnost. Prelazak u fazu sužavanja doveo je do bržeg nagomilavanja sedimenata, što je stvorilo idealne uslove za očuvanje ostataka živih bića. Umjesto da je region Turkana biološki važniji za ljudske pretke od ostatka Afrike, moguće je da su geološki procesi tamo jednostavno omogućili izuzetno dobro očuvanje fosila.

„Vremenska podudarnost između ove tektonske tranzicije i početka formiranja debelih slojeva bogatih fosilima sugeriše da je faza sužavanja obezbedila ključne uslove za njihovo očuvanje. Vjerujemo da su ove tektonske promjene odigrale fundamentalnu ulogu u oblikovanju izuzetnog paleoantropološkog zapisa riftne zone Turkana“, pišu istraživači u radu i dodaju da bi buduća istraživanja mogla detaljnije istražiti ovu vezu. (indeks)