UN upozorio: Otkrića u Epstinovim fajlovima mogu da predstavljaju zločine protiv čovječnosti

16.02.2026. | 19:37

Takozvani “Epstinovi dosijei” koje je nedavno objavilo američko Ministarstvo pravde sadrže uznemirujuće i vjerodostojne dokaze o sistematskom i velikom seksualnom zlostavljanju, trgovini ljudima i eksploataciji žena i djevojčica, koji mogu da budu okarakterisani kao zločini protiv čovječnosti, saopštili su danas (16. februara) eksperti UN.

Kako navode, ova djela bi mogla da se smatraju seksualnim ropstvom, reproduktivnim nasiljem, prisilnim nestankom, mučenjem, nehumanim i ponižavajućim postupanjem i femicidom.

“Ovi zločini su počinjeni u kontekstu suprematističkih uvjerenja, rasizma, korupcije, ekstremne mizoginije i komodifikacije i dehumanizacije žena i djevojčica iz različitih dijelova svijeta”, naveli su eksperti UN u saopštenju objavljenom na sajtu Kancelarije UN za ljudska prava.

Napominje se da su ova otkrića ukazala na postojanje globalnog kriminalnog poduhvata i “zastrašujuće implikacije nivoa nekažnjivosti za takve zločine”.

“Obim, priroda, sistematski karakter i transnacionalni domet ovih zločina nad ženama i djevojčicama su toliko ozbiljni da bi izvjestan broj njih mogao razumno da ispuni zakonski prag zločina protiv čovječnosti”, ističe se u saopštenju.

Stručnjaci su upozorili da prijavljeni obrasci mogu da ispune ovaj prag i da se ovi zločini moraju procesuirati pred svim nadležnim nacionalnim i međunarodnim sudovima.

“Sve optužbe sadržane u ‘Epštajnovim dosijeima’ su nečuvene prirode i zahtijevaju nezavisnu, temeljnu i nepristrasnu istragu, kao i istrage, kako bi se utvrdilo kako su se takvi zločini mogli dešavati toliko dugo”, naveli su stručnjaci UN.

Uprkos obimu dokumenata, oni su upozorili na ozbiljne propuste u poštovanju propisa i loše redaktirane podatke koji su otkrili osjetljive informacije o žrtvama, pri čemu se šteta često dešavala prije nego što su zapisi povučeni.

“Odgovornost je bila ograničena, a samo jedan bliski saradnik je pod istragom”, navodi se u saopštenju i dodaje da prema međunarodnom pravu, države su obavezne da spriječe, istraže i kažnjavaju nasilje nad ženama i djevojčicama, uključujući i djela koja počine privatni akteri.

Stručnjaci su pohvalili hrabrost i otpornost žrtava u traženju odgovornosti uz značajne lične troškove. Grupa ovih žrtava se nedavno sastala sa specijalnim izvjestiocem UN za nasilje nad ženama i djevojčicama.

“Neuspjeh u zaštiti njihove privatnosti dovodi ih u opasnost od odmazde i stigme. Nevoljnost da se u potpunosti otkriju informacije ili prošire istrage, ostavila je mnoge preživjele sa osjećajem ponovne traume i izloženosti onome što opisuju kao ‘institucionalni gaslajting'”, upozorili su stručnjaci i pozvali američke vlasti da hitno otklone ove propuste i obezbijede potpuno otkrivanje i nadoknadu štete za žrtve, kao i da okončaju nekažnjivost za počinioce.

Takođe napominju da mora da bude ukinuta zastarjelost koja sprječava krivično gonjenje teških zločina koji se pripisuju Epstinovom zločinačkom poduhvatu.

“Svaki predlog da je vrijeme da se odustane od ‘Epštajnovih dosijea’ je neprihvatljiv. To predstavlja neuspjeh odgovornosti prema žrtvama. Samo ostavke umiješanih pojedinaca nisu adekvatna zamjena za krivičnu odgovornost”, rekli su stručnjaci UN, prenosi Tanjug.

Oni su pozdravili korake pojedinih vlada da istraže sadašnje i bivše zvaničnike i pojedince imenovane u dosijeima i pozvali i druge države da učine isto.

“Neuspjeh vlada da efikasno istraže i gone one koji su odgovorni za ove zločine, uključujući saučesništvo ili prećutno pristajanje, tamo gdje postoji nadležnost, rizikuje potkopavanje pravnih okvira usmjerenih na sprječavanje i reagovanje na nasilje nad ženama i djevojčicama”, ističe se u saopštenju.

Dodaje se da je neophodno da vlade odlučno djeluju kako bi počinioce pozvali na odgovornost.

“Niko nije previše bogat ili previše moćan da bi bio iznad zakona”, zaključuje se u saopštenju.

Proces objavljivanja “Epstinovih fajlova” odvija se u skladu sa američkim Zakonom o transparentnosti ovih dokumenata, koji je stupio na snagu 19. novembra 2025. godine.

Ministarstvo pravde SAD je 30. januara, nakon odlaganja, objavilo veliku količinu materijala, uključujući više od 3 miliona stranica, 2.000 video snimaka i 180.000 slika.