Tramp ima spisak “loših” članica NATO: Ove zemlje su mu se najviše zamjerile

22.04.2026. | 22:36

Bijela kuća je navodno razvila nešto slično listi „nestašnih i dobrih“ zemalja članica NATO-a, dok administracija predsjednika Donalda Trampa traži načine da kazni saveznike koji su odbili da podrže rat u Iranu, prenosi Politico.

Napor, na kojem su zvaničnici radili prije posjete šefa NATO-a Marka Rutea Vašingtonu ovog mjeseca, uključuje pregled doprinosa članica alijansi i njihovo rangiranje u nivoe, prema riječima trojice evropskih diplomata i jednog američkog zvaničnika odbrane upoznatog sa planom.

To je najnoviji znak da predsjednik Donald Tramp planira da ispuni svoje prijetnje saveznicima koji ne postupaju u skladu sa njegovim zahtjevima. To je ujedno i nova tačka pritiska na sve zategnutiji savez, koji je već uzdrman Trampovim potezima – od njegovog zalaganja za pripajanje Grenlanda do upozorenja o potpunom povlačenju iz saveza.

Ministar odbrane Pit Hegset iznio je ovu opštu ideju još u decembru.

„Saveznici koji se pokažu i preuzmu odgovornost, poput Izraela, Južne Koreje, Poljske, sve više Njemačke, baltičkih zemalja i drugih, imaće našu posebnu naklonost“, rekao je.

„Saveznici koji i dalje ne ispunjavaju svoj dio obaveza u kolektivnoj odbrani suočiće se sa posljedicama“, naveo je Hegset.

Jedan od diplomata rekao je da lista izgleda odražava taj koncept.

„Bijela kuća ima spisak ‘dobrih i loših’, pa pretpostavljam da je razmišljanje slično“, rekao je taj sagovornik za Politico.

Administracija zasad drži detalje u tajnosti dok razmatra opcije, prema riječima izvora. Zvaničnici su dali malo objašnjenja o tome kakve bi tačno bile nagrade ili posljedice.

„Ne djeluje da imaju vrlo konkretne ideje… kada je riječ o kažnjavanju ‘loših’ saveznika“, rekao je drugi evropski zvaničnik, koji je, kao i ostali, želio da ostane anoniman zbog osjetljivosti diplomatskih tema.

„Premještanje trupa je jedna opcija, ali to uglavnom kažnjava SAD, zar ne?“, dodao je.

Bijela kuća je jasno pokazala svoje nezadovoljstvo saveznicima.

„Iako su Sjedinjene Države uvijek bile tu za naše takozvane saveznike, zemlje koje štitimo sa hiljadama vojnika nisu bile uz nas tokom Operacije ‘Epski bijes’“, izjavila je portparolka Bijele kuće Ana Keli, misleći na naziv operacije koji koristi Pentagon.

„Predsjednik Tramp je jasno iznio svoje stavove o toj nepravednoj dinamici i, kao što je rekao, Sjedinjene Države će to zapamtiti“, dodala je.

NATO nije odgovorio na zahtjev za komentar.

Malo je drugih alternativa za premještanje američkih trupa iz Evrope, pa bi svaki potencijalni plan vjerovatno podrazumijevao njihovo premještanje iz jedne zemlje u drugu. Čak i tada, takva promjena mogla bi da bude skupa i da oduzme mnogo vremena.

Nije jasno koje zemlje spadaju u koju kategoriju niti da li je Rute upoznat sa tim naporima. Ali Rumuni i Poljaci mogli bi da budu među najvećim dobitnicima, jer su obje zemlje i dalje u dobrim odnosima sa predsjednikom i rado bi prihvatile više američkih trupa.

Poljska vlada, koja je među najvećim potrošačima za odbranu u NATO-u, već snosi gotovo sve troškove za oko 10.000 američkih vojnika stacioniranih tamo. Takođe, nedavno proširena vazduhoplovna baza Mihail Kogalniceanu u Rumuniji – koju je ta zemlja omogućila SAD da koriste tokom vazdušne kampanje u Iranu – ima kapacitet za dodatne američke snage.

Hegset je prvobitno koristio termin „uzorni saveznik“ kako bi označio NATO partnere koji su povećali izdvajanja za odbranu u skladu sa ciljem od 5 odsto koji zagovara Tramp. Zvaničnici su se na taj koncept pozvali i u Nacionalnoj strategiji odbrane objavljenoj u januaru.

Ministarstvo odbrane „davaće prioritet saradnji i angažmanu sa uzornim saveznicima koji ispunjavaju svoj dio obaveza u kolektivnoj odbrani“, saopštio je Pentagon.

„Na taj način osnažićemo te saveznike dok preuzimaju veću ulogu u odbrani naših zajedničkih interesa, a istovremeno ćemo ojačati podsticaje za ostale saveznike da učine svoj dio.“

Prema riječima dvojice evropskih zvaničnika upoznatih sa planom, ovaj koncept bi mogao dati SAD mogućnost da smanje raspoređivanje trupa, zajedničke vojne vježbe ili prodaju oružja državama koje se smatraju „lošim“ saveznicima, i da te resurse preusmjere ka „dobrim“ saveznicima.

Hegset je takođe koristio izraz „uzorni saveznik“ na sastancima sa članicama NATO-a, prema navodima trećeg diplomate.

Ovakav pristup bi Trampu pružio dodatne alate da pravi razliku između članica koje su podržale američke akcije protiv Irana – poput okončanja blokade Ormuskog moreuza i omogućavanja korišćenja baza – i onih koje to nisu učinile.

Dok su Španija i saveznici poput Ujedinjenog Kraljevstva i Francuske odbili ili odlagali američke zahtjeve za pomoć, Rumunija i nekoliko manjih zemalja dozvolile su SAD da koriste njihove vazdušne baze. Bugarska je takođe tiho podržala američku logistiku na Bliskom istoku.

Španija je već bila u problemu sa Trampovom administracijom zbog odbijanja da se uskladi sa ciljem NATO-a o izdvajanjima za odbranu od 5 odsto BDP-a, koji je bio tema samita saveza u Hagu prošle godine. Međutim, zvaničnici su pohvalili baltičke zemlje poput Litvanije, Letonije, Estonije i Poljske, koje su dosljedno među liderima u savezu po visini vojnih izdvajanja.

„Predsjednik Tramp je s pravom jasno stavio do znanja da očekuje od saveznika i partnera da pojačaju svoje napore i pomognu u obezbjeđivanju ovog ključnog morskog prolaza na Bliskom istoku“, rekao je šef Pentagona za politiku Elbridž Kolbi saveznicima u NATO-u ovog mjeseca tokom virtuelnog sastanka ministara odbrane, kojem Hegset nije prisustvovao.

Međutim, postoji malo presedana za ovakve poteze kažnjavanja saveznika, a takve ideje već nailaze na otpor u američkom Kongresu.

„Nije korisno kada američki lideri govore s prezirom o našim savezima“, rekao je senator Rodžer Viker (republikanac iz Misisipija) u utorak prije saslušanja o američkim snagama u Indo-Pacifiku.

„Moramo biti jasni u vezi sa brojnim političkim, strateškim i moralnim koristima koje ta zemlja ima od svojih saveza“, istakao je Viker, prenosi Politico.

I neki bivši zvaničnici sumnjaju da Trampova administracija ima kapaciteta da upravlja još jednom egzistencijalnom krizom u savezu.

„Tramp i njegov tim su zauzeti pokušajima da se izvuku iz sopstvenog problema koji su sami stvorili“, rekao je Džoel Linainmaki, bivši finski zvaničnik koji je radio na pristupanju zemlje NATO-u 2023. godine.

„Vjerovatno administracija nema dovoljno kapaciteta da otvori još jedan neprijateljski front sa Evropom sve dok rat traje“, kaže on, prenosi “Telegraf”.