Istorijski potez: Otvoreni dosijei mađarske tajne policije

04.11.2026. | 13:13 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Mađarske vlasti objavile su bazu podataka sa desetinama hiljada dosijea tajne policije iz vremena komunizma, što otkriva ogromnu mrežu doušnika koja je korištena za špijuniranje građana tokom višedecenijskog jednopartijskog sistema.

Istorijski potez uslijedio je više od 36 godina nakon pada komunizma i dio je obećanja premijera Mađarske Petera Mađara da će objaviti dokumente i omogućiti Mađarima da se suoče sa totalitarnom prošlošću.

“Sada, poslije 36 godina, sprovodimo ono što je bilo obećanje o promjeni režima”, rekao je Mađar na konferenciji za novinare i dodao da je sada objavljeno oko 60.000 imena.

Dodatni fajlovi biće otpremljeni do februara 2027. godine, ali su daleko od kompletnih, jer su mnogi uništeni tokom antisovjetskog ustanka u Mađarskoj 1956, te 1988. i 1989. godine.

“Molim sve da se prema ovom dugoočekivanom objavljivanju dokumenata odnose sa dostojanstvom i humanošću jer će se mnoge porodice sada suočiti sa teškim informacijama koje su često vezane za preminulog člana njihove porodice. Nije obraditi traumu bez razgovora i postavljanja pitanja”, naveo je Mađar.

Komunistička vladavina u Mađarskoj okončana je 1989. godine, ali su vlasti odgađale potpuno otvaranje dosijea zbog nedostatka snažne političke volje uzastopnih vlada.

Tokom Hladnog rata, tajne policijske agencije u Istočnoj Evropi oslanjale su se na saradnike iz javnosti, često putem ucjene, prijetnji ili nagrada.

Bivši premijer Viktor Orban izjavio je juče da su komunističke tajne službe pokušale da ga regrutuju kao doušnika dok je služio vojni rok, ali da je to odbio, zbog čega je kasnije postao meta intenzivnog policijskog nadzora.