Egipat je nekada bio pod morem: Ispod pustinje pronašli tragove pet drevnih ajkula

25.08.2026. | 09:15 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Ispod vrelog pijeska egipatske Zapadne pustinje kriju se tragovi svijeta koji je danas gotovo nemoguće zamisliti.

Na mjestu gdje se sada prostiru sušni predjeli, prije više od 70 miliona godina nalazilo se toplo tropsko more, prepuno riba, beskičmenjaka, morskih gmizavaca i brojnih predatora.

Imale su različite načine života

Dokaz za to stigao je u obliku 14 fosilizovanih zuba koji su naučnicima pružili izuzetno važan uvid u drevni ekosistem. Istraživači su utvrdili da su zubi pripadali danas izumrlim vrstama ajkula, čak pet različitih.

Fosili su pronađeni na velikom krečnjačkom uzvišenju u središnjem dijelu egipatske Zapadne pustinje – Abu-Tarturu, oko 640 kilometara jugozapadno od Kaira.

Danas je ovo područje poznato po ogromnim rezervama fosfata i važnoj ulozi u egipatskoj rudarskoj industriji, ali je njegova prošlost bila potpuno drugačija.

Oblik fosilizovanih zuba otkriva da drevne ajkule nisu bile samo različite vrste istog predatora, već su vjerovatno imale različite načine života. Neki zubi bili su tanki i dugački poput igala, drugi široki i nazubljeni, dok je jedan primerak bio zakrivljen.

Takve razlike ukazuju na to da su ajkule lovile različite vrste plena i zauzimale jedinstvene položaje u lancu ishrane. Dok su neke vjerovatno lovile bliže obali, druge su bile prilagođene životu u dubljim vodama.

Posebno je zanimljiv nalaz vrste Scapanorhynchus cf. raphiodon. Njeni karakteristični, dugački zubi nalik iglama mogli bi predstavljati prvi primerak te vrste ikada pronađen u Africi.

Dokazi složenog ekosistema

Istraživači smatraju da bi ovaj fosil mogao biti i najmlađi poznati primerak te vrste u fosilnom zapisu, pošto su drugi do sada pronađeni primjerci znatno stariji, prenosi Daily Mail.

Ni ostale vrste nisu ranije zabilježene na Abu-Tarturu. Štaviše, Serratolamna cf. serrata i Squalicorax bassanii do sada nisu bile dokumentovane ni na jednom drugom nalazištu u Egiptu.

Ali, zubi nisu jedini trag nekadašnjeg života. U istom području pronađeni su dokazi o sitnim ribama, beskičmenjacima i predatorskim morskim gmizavcima. To sve ukazuje na postojanje složenog ekosistema koji je nekada postojao na mjestu današnje pustinje.

Naučnici smatraju da je drevnim stanovnicima tog mora pogodovala pojava takozvanih uzlaznih struja. Riječ je o procesu tokom kojeg hladna voda bogata hranljivim materijama iz dubine dospijeva ka površini.

Takve vode mogu da podstaknu snažan razvoj planktona i drugih sićušnih organizama, koji predstavljaju osnovu morskog lanca ishrane. Njihovo obilje potom podržava čitavu mrežu života – od sitnih riba i beskičmenjaka, preko ajkula srednje veličine, pa sve do ogromnih predatora.

Fosili zato ne predstavljaju samo dokaz da su ajkule nekada živele na prostoru današnjeg Egipta. Oni omogućavaju naučnicima da rekonstruišu čitavo morsko okruženje koje je postojalo tokom perioda kasne krede.

Tadašnja Zemlja bila je znatno toplija i vlažnija nego danas. Prostor današnjeg Egipta izgledao je potpuno drugačije, a dijelovi zemlje bili su potopljeni toplim vodama Tetisa, drevnog mora koje je zauzimalo ogromne površine.

Istraživači predvođeni stručnjacima sa Univerziteta u Kairu uporedili su pronađene zube sa fosilima poznatim iz drugih dijelova svijeta i identifikovali pet izumrlih vrsta – Cretalamna cf. maroccana, Scapanorhynchus cf. raphiodon, Serratolamna cf. serrata, Squalicorax bassanii i Squalicorax pristodontus.

Činjenica da su pronađeni u istom sloju bogatom fosfatima posebno je značajna. Naučnici smatraju da su se njihovi ostaci tokom vremena nakupljali u toplom tropskom ili suptropskom moru.

Drevno more vjerovatno se prostiralo uz spoljašnji dio kontinentalnog područja, dok je morsko dno prelazilo u padinu koja je vodila ka još dubljim vodama. Zbog toga su se na relativno malom prostoru mogli naći predatori koji su naseljavali različite dijelove morskog okruženja, piše Telegraf.

Danas je teško povezati takav prizor s pejzažom Abu-Tartura. Na tom području nalaze se jedne od najvećih rezervi fosfata u regionu, a pustinjski predjeli djeluju gotovo potpuno lišeno života.

Ipak, ispod njih su ostali sačuvani tragovi nekadašnjeg svijeta. Studija koja opisuje ove nalaze objavljena je u stručnom časopisu Cretaceous Research.