Zašto je u Srpskoj tiho, a u Srbiji ključa: Mirna kampanja ne znači nužno i bolju politiku

Željka Pavlović | BL Portal

23.09.2026. | 07:02 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Na dvije strane Drine vode se dvije izborne kampanje, vremenski bliske, ali po političkoj temperaturi gotovo neuporedive.

Dok kampanja u Republici Srpskoj pred opšte izbore 4. oktobra protiče bez većih incidenata i dramatičnih sukoba, Srbija se pred prijevremene parlamentarne izbore 25. oktobra nalazi u atmosferi snažne polarizacije. Tamo se politička trka sve otvorenije pretvara u izjašnjavanje za ili protiv političkog modela koji predstavlja Aleksandar Vučić, dok se kao njegov glavni izazivač nametnula studentska lista proistekla iz višemjesečnih protesta.

Zbog toga se nameće pitanje da li je kampanja u Republici Srpskoj mirnija zato što je politička scena zrelija ili zato što je ishod u mnogim sredinama predvidljiviji, biračko tijelo čvršće podijeljeno, a ponuda stranaka nedovoljno zanimljiva da bi pokrenula građane.

Marković: Kampanja u Srpskoj pristojna i civilizovana

Dugogodišnji novinar i urednik „Glasa Srpske“ Žarko Marković ocjenjuje da je kampanja u Republici Srpskoj, posebno u poređenju sa Srbijom, zasad ostala u prihvatljivim okvirima.

„Naša kampanja je, za razliku od one u Srbiji, veoma pristojna i civilizovana i možemo se samo nadati da će tako ostati do 4. oktobra. U Srbiji će, pak, kako se bude približavao datum tamošnjih izbora, biti sve gore i gore“, kaže Marković za BL portal.

On podsjeća da politička scena u Republici Srpskoj ni ranije nije funkcionisala na isti način kao ona u Srbiji. Niskih udaraca i iznošenja „prljavog veša“ bilo je i u domaćim kampanjama, ali, prema njegovoj ocjeni, politički sukobi nisu dostizali intenzitet kojem danas svjedočimo u Srbiji.

„Tamo na sceni imamo olajavanje, blaćenje, pa čak i dehumanizaciju političkih protivnika. Kod nas niko nikome ne prijeti jahanjem niti jurenjem po ulicama, porodice se znatno rjeđe uvlače u političku borbu, uticaj obavještajnih i drugih službi sveden je na najmanju moguću mjeru, a i mediji se ponašaju prilično korektno, iako su i kod nas podijeljeni prema političkim kriterijumima“, ističe Marković.

Jedna velika politička bitka nasuprot desetinama manjih

Novinar Dragan Maksimović smatra da se razlika ne može objasniti samo političkom kulturom. Prema njegovoj ocjeni, riječ je o dva potpuno različita politička sistema i dva različita modela izborne borbe.

U Srbiji je sukob koncentrisan oko jednog centra moći i jednog ključnog pitanja, dok je u BiH politička pažnja rasuta između različitih nivoa vlasti, izbornih jedinica, stranaka i kandidata.

„Srbija ima jednog centralnog protagonistu i jasan referendumski okvir. Sve se svodi na Vučić – da ili ne, što kampanju medijski i emotivno grije do usijanja, od skupova u organizaciji aktuelne vlasti do studentskog kontrapunkta“, objašnjava Maksimović za BL portal.

U Republici Srpskoj i BiH nema jedne političke utakmice koja bi potisnula sve ostale. Istovremeno se vode borbe za različite nivoe vlasti, mandate i pozicije, zbog čega se politička energija dijeli na veliki broj manjih frontova.

„BiH nema jedan narativ, već deset paralelnih utakmica na entitetskom, kantonalnom i državnom nivou i stotine kandidata koji se međusobno bore za pažnju. Zbog toga energija kampanje curi u lokalne bare, umjesto da se kondenzuje u jednu veliku političku priču“, navodi Maksimović.

On ukazuje i na činjenicu da politička scena u BiH godinama počiva na relativno čvrstim nacionalnim i stranačkim biračkim bazama. Zbog toga se raspodjela značajnog dijela mandata može naslutiti i prije nego što kampanja uđe u završnicu.

U Srbiji je, s druge strane, ulog veći jer se odlučuje o opstanku političkog poretka koji traje duže od decenije.

„Moglo bi se reći da BiH ima kvantitet kandidata bez kvaliteta drame, dok Srbija ima jednu dramu maksimalnog intenziteta. To se odražava i na javno mnjenje, pa se kod nas stiče utisak tiše kampanje. U osnovi, nema ničega novog što bi se ponudilo biračima, niti programa koji bi značili bolji život, već uglavnom isprazne priče na koje i dalje pada politički nedovoljno obrazovana javnost“, zaključuje Maksimović.

Padalović: Kao da svi čekaju da se kampanja završi

Novinar i urednik portala BUKA Elvir Padalović mirnu kampanju ne vidi nužno kao znak političke zrelosti. Prema njegovoj ocjeni, u Republici Srpskoj je mnogo vidljiviji zamor i političara i građana.

„Svjedočimo poprilično mirnoj i tihoj predizbornoj kampanji, posebno u odnosu na Srbiju, gdje se ide na sve ili ništa. Tamo očekujem mnogo prljaviju kampanju“, kaže Padalović za BL portal.

U domaćoj kampanji, dodaje, gotovo da nema pokušaja da se pridobiju neopredijeljeni birači ili da se politička poruka proširi izvan već formiranih stranačkih krugova.

„Kod nas, čini mi se, svi jedva čekaju da se kampanja završi, i građani i političari. Nema pretjeranog truda niti bilo čega neuobičajenog. Sve se uglavnom svodi na obraćanje sopstvenim pristalicama, bez trunke inovativnosti ili zanimljivosti“, zaključuje Padalović.

Delić: Iste riječi, ali potpuno različiti politički konteksti

Politikolog Dragana Delić upozorava da se kampanje u Republici Srpskoj i Srbiji ne mogu porediti bez uzimanja u obzir institucionalnih i političkih razlika.

„U obje sredine izbore prate teme stabilnosti, nacionalnih interesa i budućeg političkog pravca, ali su pitanja koja se nalaze u prvom planu ipak različita“, kaže Delić za BL portal.

U Republici Srpskoj, objašnjava, veća pažnja usmjerena je na njen položaj unutar BiH, očuvanje nadležnosti i odnose sa međunarodnim akterima. U Srbiji dominiraju unutrašnji politički sukobi, odnos vlasti i njenih protivnika, kao i pitanje budućnosti sadašnjeg modela upravljanja.

Razlika postoji i u načinu vođenja kampanje.

„Srbija je veći i medijski složeniji politički prostor, dok u Republici Srpskoj neposredan kontakt sa građanima i lokalna politika imaju veoma značajnu ulogu. Ipak, zbog bliskih veza između dva društva, političke poruke i teme često prelaze granicu i dobijaju odjek sa obje strane Drine“, navodi Delić.

Ona smatra da bi u završnici kampanje u prvi plan morale doći teme koje neposredno utiču na svakodnevni život građana.

„Građani su izloženi velikom broju političkih poruka i od njih se očekuje da izaberu budući pravac politike. Zato je važno da, pored političkih razlika, bude što više konkretnih tema koje se tiču njihovog svakodnevnog života“, ističe Delić.

Tiša kampanja, ali i manje stvarnog izbora

Razlika između dvije kampanje zato govori manje o političkim manirima, a više o strukturi političkog sukoba.

U Srbiji je moć snažno koncentrisana, pa su i izbori predstavljeni kao prelomni obračun vlasti i njenih protivnika. U Republici Srpskoj i BiH politička borba razlomljena je između brojnih stranaka, kandidata i nivoa vlasti, dok čvrste biračke podjele ostavljaju manje prostora za velike promjene tokom same kampanje.

Mirniji ton svakako je vrijednost, ali tišina nije automatski dokaz kvalitetnije politike. Ona može biti i posljedica nedostatka ideja, predvidljivosti rezultata i uvjerenja građana da kampanja neće promijeniti ni njihove stavove ni svakodnevni život.