Slučaj bogomolje u Zenici: Sud nije “oteo” Sabornu crkvu u korist državne imovine

27.01.2026. | 13:16

Saborna crkva Presvete Bogorodice u Zenici i zemljište oko hrama upisani su u “svojinu države”, tvrdi se u saopštenju Odbora za zaštitu prava Srba u FBiH navodeći da je u pitanju još jedan udar na imovinu Srpske pravoslavne crkve na području FBiH.

Iz Odbora tvrde da su u toku harmonizacije usaglašavanja podataka zemljišnih knjiga i katastra, rješenjem opštinskog suda u Zenici od 16. maja 2019. godine, crkva i zemljište oko crkve upisani u svojinu “države” jedan kroz jedan.

Međutim, kako je portal Raskrinkavanje zaključio u svojoj analizi, tvrdnja da je Sud u Zenici rješenjem iz 2019. godine upisao zeničku crkvu u državnu svojinu je manipulativna. Državno vlasništvo nad crkvom i dvorištem upisano je još 1963. godine rješenjem upravnog organa, kako je ranije i pisalo u zk ulošku. Ono što je Sud u Zenici rješenjem iz 2019. godine uradio bilo je prenošenje državne svojine i upisa o nacionalnom spomeniku, uz prenošenje prava korištenja upisanog na SPC, koje je ranije bilo navedeno u C teretnom listu zk uloška.

Iz Opštinskog suda su o ovome za Raskrinkavanje kazali sljedeće:

Uvidom u istorijat upisa utvrđeno je da je u B vlasničkom listu zk.ul.br. 1684 KO Zenica II bila upisana državna svojina, te zabilježba da su nekretnine proglašene nacionalnim spomenikom, a u C teretnom listu bilo je uknjiženo pravo korištenja u korist Srpske pravoslavne crkvene opštine Zenica sa 1/1 dijela prava korištenja.

Slijedom navedenog, možemo zaključiti da je u postupku harmonizacije zemljišne knjige koja se provodi u okviru Projekta registracije nekretnina prenesena državna svojina i zabilježba proglašenja Nacionalnim spomenikom, te da je preneseno pravo korištenja u korist Srpske pravoslavne crkvene opštine Zenica sa 1/1 dijela, koje je u zemljišnoj knjizi upisano još od 11.11.1963. godine.

Dakle, Sud je izvršio prepis podataka koji su postojali u ranijim upisima, bez ikakvih izmjena u pogledu prava vlasništva i prava korištenja.

Crkva je zavedena u vlasništvo Srpske pravoslavne crkvene općine Zenica. To je tako jer su 27.6.2025. godine Srpska pravoslavna crkvena opština i parohija u Zenici, zastupane po starješini hrama zeničkog Protojereja Marka Maleša, podnijele zahtjev za brisanje upisa “državne svojine” i prava korištenja te uknjižbu prava vlasništva u korist Srpske pravoslavne crkvene općine u Zenici.

Iz Suda su naveli da je po navedenom zahtjevu postupljeno dana 30.01.2026. godine, te je primjenom Zakona o stvarnim pravima F BiH odredbom člana 338. stav 1. i 2. izbrisana „državna svojina“ i „pravo korištenja“ te izvršena uknjižba prava vlasništva u korist Srpske pravoslavne crkvene opštine u Zenici sa 1/1 dijela.

Izgradnja Saborne crkve Presvete Bogorodice u Zenici je započela 1883. godine, a osveštana je 1885. godine.

Napomena: Ovaj tekst je korigovan 6. i 9. marta 2026. godine nakon informacija koje su objavljene u analizi Raskrinkavanje.ba . Iz teksta su uklonjene tvrdnje Odbora za zaštitu prava Srba u FBiH da su u toku harmonizacije usaglašavanja podataka zemljišnih knjiga i katastra, rješenjem opštinskog suda u Zenici od 16. maja 2019. godine, crkva i zemljište oko crkve upisani u svojinu “države” jedan kroz jedan, kao i da je Opštinski sud u Zenici u skladu sa članom zakona o zemljišnim knjigama FBiH bio u obavezi da pošalje obavještenje SPC Zenica, da u obavještenju navede o kojoj nepokretnosti je riječ i planirani upis.