Nova pravila EU: Evropske firme moraće da smanje zavisnost od Kine

18.05.2026. | 19:56

Evropska unija priprema nova pravila koja bi mogla natjerati evropske kompanije da ključne komponente i sirovine nabavljaju od više različitih dobavljača, kako bi se smanjila zavisnost evropske industrije od Kine.

Prema informacijama koje prenosi “Irish Times”, plan Evropske komisije posebno će pogoditi sektore poput hemijske industrije i proizvodnje industrijskih mašina, koji već mjesecima upozoravaju na ogroman pritisak jeftinog kineskog uvoza.

Prema nacrtu prijedloga, kompanije više ne bi smjele da kupuju većinu ključnih komponenti od samo jednog dobavljača. EU planira da uvede ograničenje prema kojem bi maksimalno 30 do 40 odsto nabavke moglo dolaziti iz jednog izvora, dok bi ostatak morao biti raspoređen između najmanje tri različita dobavljača iz različitih zemalja.

Brisel želi da prekine zavisnost od kineskih komponenti

Evropski komesar za trgovinu Maroš Šefčovič navodno stoji iza ove inicijative, čiji je cilj da zaštiti evropsku industriju od, kako evropski zvaničnici tvrde, “kineske instrumentalizacije trgovine”. Brisel je posebno zabrinut nakon što je Kina prethodnih godina ograničila izvoz pojedinih ključnih tehnologija i rijetkih minerala, što je izazvalo ozbiljne poremećaje u evropskoj proizvodnji.

Evropski zvaničnici upozoravaju da je kineska industrijska politika, uz ogromne državne subvencije, stvorila ozbiljnu neravnotežu na tržištu i povećala zavisnost evropskih proizvođača od kineskih dobavljača.

“U mnogim oblastima postajemo postepeno zavisni od kineskog izvoza”, izjavio je jedan visoki zvaničnik Evropske komisije, dodajući da “zavisnost uvijek ima svoju cijenu”.

Prema procjenama EU, trgovinski deficit sa Kinom trenutno dostiže gotovo milijardu evra dnevno, što dodatno pojačava pritisak da Evropa razvije alternativne lance snabdijevanja.

Moguće nove carine i kaznene mjere

Pored diversifikacije dobavljača, Evropska komisija razmatra i dodatne carine na kineske hemijske proizvode i industrijsku opremu. Evropski proizvođači tvrde da kineske kompanije, zahvaljujući državnim subvencijama, nude robu po cijenama sa kojima evropske fabrike ne mogu konkurisati.

Ovo nije prvi put da EU zaoštrava odnos prema kineskoj ekonomiji. Posljednjih mjeseci Brisel je već pokrenuo više istraga protiv kineskih kompanija, uključujući sektor električnih automobila, telekomunikacione opreme i medicinskih uređaja.

EU je ranije najavila i postepeno uklanjanje opreme kineskih kompanija poput Huaweija i ZTE-a iz kritične infrastrukture, uključujući telekomunikacione mreže i energetske sisteme, uz obrazloženje da se radi o bezbjednosnom riziku.

Kina optužuje Evropu za protekcionizam

Kineske vlasti već su reagovale na evropske planove optužujući Brisel za protekcionizam i pokušaj ograničavanja slobodne trgovine. Peking tvrdi da EU pod izgovorom “fer konkurencije” pokušava zaštititi sopstvenu industriju od kineskih proizvoda.

Analitičari smatraju da se Evropska unija nalazi pred jednom od najvećih ekonomskih promjena posljednjih godina, jer pokušava da smanji stratešku zavisnost od Kine u ključnim industrijama. Posebno se strahuje od mogućih novih prekida u lancima snabdijevanja, poput onih koji su prethodnih godina pogodili evropsku auto-industriju zbog nestašice rijetkih minerala i elektronskih komponenti.

Prijedlog bi mogao biti zvanično predstavljen krajem maja, nakon čega bi uslijedili pregovori među članicama EU i Evropskim parlamentom. Ako bude usvojen, nova pravila mogla bi značajno promijeniti način na koji evropske kompanije posluju sa Kinom i organizuju svoje lance nabavke širom svijeta.