Zanimanja nova, sistem stari: Evo šta traže zaposleni u kulturi

Nikolina Stojanović | BL Portal

28.05.2026. | 12:57

Prva konferencija Sindikata obrazovanja, nauke i kulture Republike Srpske pokazala je da najveći problemi u oblasti kulture danas više nisu samo plate i finansiranje, već sistem koji godinama ne prati stvarne promjene u radu kulturnih ustanova.

U Narodnom pozorištu Republike Srpske okupili su se predstavnici sindikata, direktori ustanova kulture i predstavnici obrazovnih institucija iz cijele Republike Srpske, a centralna tema vrlo brzo postala su zanimanja koja postoje u praksi, ali ih zakoni i pravilnici još ne prepoznaju.

Producenti, dramaturzi, stručni saradnici za marketing, odnose s javnošću i produkciju danas su neizostavan dio rada gotovo svake ozbiljnije kulturne ustanove. Međutim, mnoga od tih radnih mjesta formalno nisu jasno definisana, zbog čega ustanove često funkcionišu kroz improvizovana rješenja i zastarjele sistematizacije koje više ne odgovaraju realnom stanju na terenu.

Direktorka Narodno pozorište Republike Srpske Dijana Grbić rekla je da kultura već dugo funkcioniše po pravilima koja ne prate razvoj savremenih ustanova.

„Ključni problemi su zastarjela radna mjesta i koeficijenti koji nisu usklađeni sa realnim razlikama u odgovornostima, poput razlike između glumca i glumca prvaka“, rekla je Grbićeva.

Ona je naglasila da su nova zanimanja odavno prisutna u radu pozorišta i drugih ustanova kulture, ali da nisu adekvatno definisana zakonima.

„Potrebno je donošenje novog zakona koji bi definisao savremena radna mjesta poput producenata, dramaturga i stručnih saradnika u marketingu i produkciji, jer ta zanimanja postoje u praksi, ali nisu adekvatno prepoznata“, istakla je Grbićeva.

Predsjednik Sindikata obrazovanja, nauke i kulture Republike Srpske Dragan Gnjatić rekao je da su tokom konferencije izneseni konkretni problemi i prijedlozi za njihovo rješavanje, te da je već održan i sastanak sa ministrom prosvjete i kulture.

„Dogovorili smo da se sve nelogičnosti isprave u što kraćem roku“, poručio je Gnjatić.

Uz priču o neusaglašenim zanimanjima i sistematizaciji, na konferenciji su predstavljeni i podaci o rastu ulaganja u sektor kulture.

Prema podacima iznesenim na skupu, iz budžeta Republike Srpske trenutno se finansiraju plate za 742 radnika u kulturi, dok ih je 2022. godine bilo 648. Rast broja zaposlenih povezan je sa osnivanjem novih ustanova i službi, ali i širenjem postojećih kapaciteta.

Ukupna izdvajanja za plate porasla su sa oko 15 miliona KM u 2022. godini na planiranih 28,2 miliona KM u 2026. godini, dok je prosječna plata zaposlenih sa visokom stručnom spremom povećana sa 1.340 KM na 2.007 KM.

Tokom konferencije pomenuto je i planirano osnivanje simfonijskog orkestra u okviru Narodno pozorište Republike Srpske, što bi moglo otvoriti prostor za nova zapošljavanja, ali i dodatno nametnuti pitanje prilagođavanja zakonskog okvira savremenim potrebama kulturnog sektora.