Žale se zbog kartona, matičnih brojeva i kamera: Broj prigovora udvostručen za tri godine FOTO

Dragan Milošević | BL Portal

04.11.2026. | 09:10 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Zdravstveni kartoni, matični brojevi, kopije ličnih karata i nepropisno postavljen video nadzor među razlozima su zbog kojih se građani sve češće obraćaju Agenciji za zaštitu ličnih podataka u BiH. Agencija je tokom 2025. godine zaprimila 412 prigovora, odnosno 37,3 odsto više nego godinu ranije.

Istovremeno, podaci Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srpske pokazuju rast evidentiranih krivičnih djela visokotehnološkog kriminala. U prvih devet mjeseci 2026. godine registrovano ih je 159, među kojima su prevare, ugrožavanje sigurnosti i krivična djela na štetu djece.

Broj prigovora udvostručen za tri godine

Prema podacima dostavljenim BL portalu, Agencija je 2022. godine zaprimila 206 prigovora, naredne godine više od 290, a tokom 2024. godine 300. Sa prošlogodišnjih 412, broj prigovora tačno je udvostručen u odnosu na 2022. godinu.

Iz Agencije navode da se građani obraćaju zbog različitih načina prikupljanja i korištenja njihovih podataka.

„Vezano za prigovore koje trenutno zaprima Agencija i dalje dominiraju prigovori za nepropisno postavljen video nadzor, nezakonitu obradu medicinskih podataka i podataka iz zdravstvenih kartona, nezakonite obrade JMB-a, nezakonitog prikupljanja kopija osobnih iskaznica, nedostavljanja informacija o obradi osobnih podataka nositelju podataka, ostvarivanja prava na zaborav podataka i sl.“, ističu iz Agencije za BL portal.

Prigovori obuhvataju i postupanje institucija, preduzeća i drugih koji obrađuju podatke građana. Njihov broj pokazuje koliko se građani obraćaju Agenciji, dok se osnovanost navoda utvrđuje u postupcima.

„Posljedice po građane u slučaju curenja podataka mogu biti raznolike ovisno o kategorijama podataka koje su nezakonito došle u pogrešne ruke“, upozoravaju iz Agencije.

Kako dodaju, podaci mogu biti zloupotrijebljeni za direktni marketing, ali i za krivična djela lažnog predstavljanja.

U Srpskoj 159 krivičnih djela, najviše prevara i ugrožavanja sigurnosti

MUP Republike Srpske za BL portal navodi da je u prvih devet mjeseci ove godine evidentirano 159 krivičnih djela visokotehnološkog kriminala, naspram 141 u istom periodu prošle godine. To je povećanje za 18 djela, odnosno 12,8 odsto.

Nadležnim tužilaštvima podneseno je 118 izvještaja protiv 123 lica.

Najviše je evidentirano krivičnih djela ugrožavanja sigurnosti i prevare, po 28. Zabilježeno je i 20 krivičnih djela iskorištavanja djece za pornografiju, od kojih je 14 međunarodnog karaktera.

Policija je evidentirala i po devet krivičnih djela proganjanja i pranja novca, osam klevete, šest upoznavanja djece sa pornografijom, te pet djela koja MUP u odgovoru navodi kao „Iskorištavanje kompjuterske mreže za izvršenje ovih krivičnih djela“.

Policijski službenici proveli su i 18 operativnih akcija međunarodnog karaktera.

Obaveza prijave povrede podataka, kazne do 40 miliona KM

Zakon propisuje da kontrolor podataka, odnosno onaj ko određuje svrhu i način njihove obrade, o povredi bez nepotrebnog odgađanja obavijesti Agenciju, ako je moguće najkasnije u roku od 72 sata od saznanja. Izuzetak je slučaj kada je vjerovatno da povreda neće ugroziti prava i slobode građana. Kašnjenje se mora obrazložiti.

Ako povreda vjerovatno nosi visok rizik, predviđeno je i pisano obavještavanje pogođenih građana bez odgađanja, uz zakonom propisane izuzetke.

Za najteže povrede propisane su kazne do 40 miliona KM, a za preduzetnike do četiri odsto ukupnog godišnjeg prometa na svjetskom nivou iz prethodne finansijske godine, zavisno od toga koji je iznos viši.

Za odgovorna lica kazne idu do 70.000 KM, a za zaposlene do 5.000 KM. Zakon izuzima javne i nadležne organe od novčanih kazni, ali predviđa kažnjavanje njihovih odgovornih i zaposlenih lica.

Kupcu za uplatu nije potreban CVV kod

Iz MUP-a građanima savjetuju da izbjegavaju sumnjive internet stranice i priloge u elektronskim porukama, te da osjetljive podatke ne šalju nepoznatim osobama.

Posebno upozoravaju na prevare u kojima se navodni kupac javlja preko Vibera ili WhatsAppa i šalje link koji oponaša stranicu kurirske službe. Pod izgovorom preuzimanja uplate, od prodavca se traže podaci sa kartice.

Za uplatu na račun kupcu može biti potreban broj tekućeg računa ili IBAN. Broj kartice, rok njenog važenja i CVV/CVC kod nisu mu potrebni za tu uplatu, naglašava MUP u svojim upozorenjima.

Ukoliko primijete bilo kakve sumnjive poruke ili neovlaštene promjene na svojim bankovnim računima, građani mogu reagovati prijavom najbližoj policijskoj stanici, preko sajta MUP-a RS ili pozivom na besplatni broj 122.

Građanima se preporučuje:

Da ne otvaraju sumnjive linkove i priloge iz poruka nepoznatih pošiljalaca.

Da podatke sa kartice ne unose na stranice do kojih su došli preko neprovjerenih poruka.

Da, ako su već otkrili podatke sa kartice ili primijete neovlaštenu transakciju, odmah kontaktiraju banku radi blokiranja kartice.

Da sumnju na prevaru prijave policiji, u najbližoj stanici, na broj 122 ili preko zvanične stranice MUP-a za visokotehnološki kriminal.

Kada sumnjaju na nezakonitu obradu ličnih podataka, građani mogu podnijeti prigovor Agenciji za zaštitu ličnih podataka u BiH. Od onoga ko obrađuje njihove podatke mogu zatražiti informacije o svrsi obrade, kome su podaci dostavljeni i koliko dugo se čuvaju. Pod zakonskim uslovima mogu tražiti i ispravku, brisanje ili ograničenje obrade.