Veliki projekat “Kosmosa” i MUP-a RS: Pogledajte tehničke detalje domaće snajperske puške FOTO

31.07.2026. | 11:48 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Privredno društvo “Kosmos” iz Banjaluke i Ministarstvo unutrašnjih poslova Republike Srpske predstavili su u četvrtak, 30. jula, na strelištu u Zalužanima prototip prve domaće snajperske puške.

Na promociji su bili predsjednik Vlade Republike Srpske Savo Minić i ministar unutrašnjih poslova Republike Srpske Željko Budimir.

Obojica su na strelištu lično testirali mogućnosti prototipa, pišu Nezavisne.

MUP Republike Srpske je za Žandarmeriju naručio 20 primjeraka puške, potvrdio je Budimir.

Kakvi su tehnički podaci puške?

Puška je kalibra .308 Winchester, poznatog i kao 7,62×51 milimetara NATO.

Riječ je o kalibru koji koriste vojske širom svijeta, kao i lovci, istakao je Minić novinarima nakon testiranja.

Konstruktor Predrag Igrutinović, oružar u penziji koji je dio karijere proveo u proizvodnji oružja, opisao je pušku kao taktičko-sportski model, prilagođen i za taktičku upotrebu i za sportsko gađanje na veliku daljinu.

Dizajn je, prema Igrutinoviću, rađen tako da bude kompatibilan sa komponentama koje se masovno proizvode u svijetu za oružje i platforme istog tipa.

Budimir je naveo da puška radi na principu ponavljača (repetirka), odnosno da metak u cijev ubacuje strijelac ručno, a ne automatski mehanizam.

Prema njegovim riječima, dva izrađena prototipa po performansama ne zaostaju za sistemima koje već koriste Specijalna antiteroristička jedinica i Žandarmerija MUP-a Republike Srpske.

Igrutinović je rekao da je ovo tek prva faza testiranja, nakon koje slijedi izrada 20 komada radi usvajanja tehnologije za serijsku proizvodnju.

Hoće li nakon toga uslijediti veća serija, prema njegovim riječima, zavisi od toga kako se pokažu ti primjerci.

Ko stoji iza kompanije “Kosmos”?

Direktor privrednog društva “Kosmos” Banjaluka Dušan Vještica rekao je da je puška razvijena sopstvenim tehnologijama kompanije, uz podršku MUP-a Republike Srpske, koji je postavio taktičke zahtjeve kojima je oružje trebalo da odgovori.

Kompanija je do sada u oblasti namjenske industrije bila poznata prije svega po remontu radara i radarskih sistema, ne po proizvodnji oružja.

Riječ je, dakle, o širenju djelatnosti kompanije, a ne o nastavku dosadašnje proizvodnje naoružanja.

Ko još u Republici Srpskoj i BiH proizvodi naoružanje, municiju i složene sisteme?

Namjenska industrija u Bosni i Hercegovini nije nova pojava — riječ je o mreži firmi, uglavnom nastalih iz predratne jugoslovenske vojne industrije, koje danas posluju odvojeno po entitetima.

Prema podacima Ministarstva industrije, energetike i rudarstva Republike Srpske iz 2018. godine, u Srpskoj je tada poslovalo 24 privredna društva s dozvolom Ministarstva spoljne trgovine i ekonomskih odnosa BiH za proizvodnju naoružanja i vojne opreme.

Ovaj podatak u međuvremenu nije potvrđen novijim zvaničnim brojem, pa ga treba uzeti kao okvirni, a ne aktuelan.

Namjenska industrija Republike Srpske je, prema tim istim, starijim podacima, bila usmjerena prije svega na remont, a ne na proizvodnju gotovog naoružanja — za razliku od Federacije BiH, gdje više firmi izrađuje finalne proizvode koje izvozi na svjetsko tržište.

Hoće li se ta slika promijeniti predstavljanjem “Kosmosove” snajperske puške, ostaje otvoreno pitanje na koje resorno ministarstvo još nije zvanično odgovorilo.

Ko proizvodi naoružanje i vojnu opremu u Republici Srpskoj?

Najveći proizvođač u oblasti namjenske industrije u Republici Srpskoj je preduzeće Tehnički remont Bratunac (TRB), koje je uz remont vojnih vozila razvilo i vlastita gotova sredstva.

TRB je predstavio oklopno vozilo “Despot” i poluautomatski pištolj “RS-9 Vampir”, što ga trenutno čini jedinim proizvođačem gotovog streljačkog oružja u Republici Srpskoj prije “Kosmosove” snajperske puške.

Portfolio TRB-a je širi od ta dva proizvoda: kompanija izrađuje i borbeno vozilo “Vihor”, mašinu za humanitarno deminiranje “MH-17” te liniju mašina za proizvodnju municije manjeg kalibra, a u okviru programa “Iskra” razvija i upaljače za artiljerijsku municiju.

Time je TRB, prema dostupnim izvorima, kompanija sa najširim spektrom gotovih proizvoda u namjenskoj industriji Republike Srpske — širim čak i od remontnih giganata poput “Orla”.

Kompanija “Orao” iz Bijeljine bavi se remontom i modifikacijom turbomlaznih motora i proizvodnjom rezervnih dijelova za avione, ne streljačkim oružjem.

Vlada Republike Srpske je u julu 2026. odlučila da proda 30 odsto državnog kapitala u “Orlu” konzorcijumu koji predvodi beogradska kompanija “Glotec”, pokazalo je istraživanje BIRN-a.

U Republici Srpskoj posluju i “Fabrika motora specijalne namjene” iz Pala, u kojoj je, prema Ministarstvu privrede i preduzetništva RS, država većinski vlasnik, te “Ikar” i “Avioinženjering” iz Laktaša, koji remontuju helikoptere.

Kompanija “Zrak” iz Teslića, predratna namjenska firma iz centralne Bosne koja administrativno pripada Republici Srpskoj, od restrukturiranja 2016. godine je u većinskom vlasništvu Srbije.

Ovu firmu ne treba miješati sa istoimenim “Zrakom” iz Sarajeva, koji je zaseban proizvođač u Federaciji BiH.

Prema dostupnim izvorima, “Kosmosov” prototip predstavlja prvu snajpersku pušku proizvedenu u Republici Srpskoj — nijedna druga firma u entitetu trenutno ne proizvodi identičan ili sličan tip oružja za precizno gađanje na daljinu.

Ko proizvodi naoružanje i vojnu opremu u Federaciji BiH?

Federacija BiH ima razvijeniju i međusobno povezanu mrežu proizvođača, u kojoj tvornica “Igman” iz Konjica proizvodi municiju malog kalibra u obimu koji je, prema navodima industrije, ranije dostizao između 260 i 300 miliona komada godišnje.

“Pretis” iz Vogošće proizvodi municiju velikog kalibra i mine, dok “Unis Ginex” iz Goražda izrađuje kapisle i detonatore bez kojih municija iz “Pretisa” i “Igmana” ne bi bila funkcionalna.

“Binas” iz Bugojna proizvodi upaljače, a “BNT-TMiH” iz Novog Travnika minobacače i artiljerijske sisteme kalibra 105, 122 i 155 milimetara, uključujući prototip samohodne haubice.

“Vitezit” iz Viteza proizvodi eksplozive, “Zrak” iz Sarajeva optičke nišane i pripadajuću opremu za naoružanje, a Remontni zavod Hadžići remontuje vojna vozila i izradio je prvi domaći ručni raketni bacač.

Privatna kompanija “AC Unity” iz Goražda je, prema ranijem izvještavanju, među prvima u BiH predstavila domaću pušku i pištolj s komponentama približnim onima na američkoj pušci M16 — jedini raniji primjer proizvodnje puške u zemlji van Republike Srpske.

Vojna industrija Bosne i Hercegovine je početkom 2026. godine, prema pisanju Forbesa BiH, zapošljavala oko 5.000 ljudi u većem broju firmi, od kojih je najveći dio u vlasništvu entitetskih vlada.

Da li postoji slično ili isto oružje koje se proizvodi drugdje u regionu?

Prema svim dostupnim izvorima, riječ je o prvoj snajperskoj puški ikad proizvedenoj u Republici Srpskoj — ni “Orao”, ni “Fabrika motora specijalne namjene”, ni “Ikar” i “Avioinženjering” ne proizvode streljačko oružje ove vrste.

Jedini identifikovani proizvođač gotovog streljačkog oružja u Republici Srpskoj prije ovog prototipa je TRB, sa poluautomatskim pištoljem “RS-9 Vampir” — riječ je o drugačijoj kategoriji oružja, pištolju, a ne snajperskoj puški.

U Federaciji BiH je, prema raspoloživim, starijim izvorima iz 2017. godine, “AC Unity” iz Goražda ranije predstavila domaću pušku, ali dostupni izvori ne navode da je riječ o snajperskom modelu niti da je proizvodnja i dalje aktivna.

Tvornica “Igman” iz Konjica se u dijelu izvora naziva “proizvođačem malokalibarskog oružja”, ali dostupni materijal ne precizira da li ta firma trenutno izrađuje kompletne puške ili prije svega municiju za oružje koje proizvode druge firme.

Na osnovu ovoga, ne postoji potvrđen podatak o drugoj firmi u Republici Srpskoj ili BiH koja bi paralelno razvijala isti tip snajperske puške kao “Kosmos”, ali to treba shvatiti kao stanje prema dostupnim, javno objavljenim izvorima, ne kao konačnu tvrdnju o cijeloj industriji.

FOTO: NEZAVISNE

Brojevi zaposlenih i dozvola navedeni uz ove kompanije potiču iz izvora objavljenih u različitim godinama, u rasponu od 2017. do 2026, i nisu međusobno direktno uporedivi.

Kakve su reakcije zvaničnika?

Minić je ocijenio da je predstavljanje prototipa dokaz da Republika Srpska ima potencijal da razvija vlastita rješenja i prati savremene tehnološke trendove u namjenskoj industriji.

Naglasio je da će Vlada Republike Srpske nastaviti da podržava razvoj domaće industrije, uz obrazloženje da su znanje, inovacije i ulaganje u domaće kapacitete osnova za dalji razvoj.

Budimir je rekao da je ponosan što su MUP i “Kosmos” uspjeli da razviju kompleksan sistem kakav je snajperska puška.

Dodao je da MUP Republike Srpske do sada uglavnom kupuje brendirane i poznate sisteme stranih proizvođača, pa ocjenjuje domaći razvoj ovakvog oružja posebno vrijednim.

Prema njegovim riječima, nakon isporuke prvih 20 komada Žandarmeriji, moguće je da bude naručeno još sistema.

Budimir je ocijenio da puška ima i komercijalni potencijal, o čemu bi, kako je rekao, trebalo da razmišlja rukovodstvo “Kosmosa”.

Do zaključenja ovog teksta u dostupnim izvorima nije pronađena reakcija opozicionih stranaka, strukovnih udruženja ni nezavisnih vojnih analitičara na predstavljanje puške.

Zašto je ovo važno?

Predstavljanje prototipa dio je šireg zalaganja Vlade Republike Srpske za jačanje namjenske industrije entiteta, koje Minić u javnim nastupima redovno ističe kao prioritet.

Minić je ranije, u sličnom duhu, savjetovao lovce da biraju domaću opremu, pa se predstavljanje snajperske puške uklapa u kontinuitet te politike.

U regionu se bilježi sličan trend jačanja domaćih odbrambenih kapaciteta — Srbija je nedavno predstavila porodicu sistema Kobac za otkrivanje i ometanje dronova.

Pritisak da se smanji zavisnost od uvoznog naoružanja osjeti se i šire u Evropi, gdje deset zemalja zajedno sa Ukrajinom gradi protivraketni sistem Freja na temeljima rakete iz sistema S-300, kako bi nadomjestile manjak presretačkih raketa na svjetskom tržištu.

Riječ je, prema dosadašnjim navodima MUP-a i “Kosmosa”, o prvoj snajperskoj puški proizvedenoj u Republici Srpskoj, što bi, ako izdrži narednu fazu testiranja, predstavljalo presedan za domaću industriju naoružanja malog kalibra.

Serijska proizvodnja i eventualni izlazak na komercijalno tržište, na koji je aludirao Budimir, zavisiće od rezultata testiranja narednih 20 primjeraka koje je naručio MUP.