Usjekovanje glave Svetog Jovana Krstitelja: Zašto se danas posti i šta kaže tradicija

11.09.2026. | 07:01 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Pravoslavna crkva danas, 11. septembra, obilježava Usjekovanje glave Svetog Jovana Krstitelja, praznik posvećen stradanju jednog od najznačajnijih hrišćanskih svetitelja. Za vjernike je ovo dan strogog posta, molitve i duhovnog preispitivanja, dok su se u narodu kroz vijekove razvili i brojni običaji povezani sa ovim praznikom.

Sveti Jovan Krstitelj, koji je krstio Isusa Hrista u rijeci Jordan, stradao je nakon što je javno osuđivao Irodov brak sa Irodijadom, ženom njegovog brata.

Prema jevanđeljskom predanju, Irod je naredio da Jovan bude zatvoren, a njegova sudbina odlučena je tokom jedne gozbe. Nakon obećanja datog Irodijadinoj kćerki, u predanju poznatoj kao Saloma, pristao je da ispuni njen zahtjev i naredio da Svetom Jovanu bude odsječena glava.

Dan strogog posta

Usjekovanje glave Svetog Jovana Krstitelja jedan je od praznika na koje pravoslavni vjernici poste strogo, bez obzira na to na koji dan u sedmici pada.

Post podsjeća na mučeničko stradanje svetitelja, ali i na značaj uzdržavanja, molitve, pokajanja i preispitivanja sopstvenih postupaka.

Za vjernike to u praksi znači da je naglasak praznika prvenstveno na duhovnom sadržaju i postu, a ne na brojnim narodnim zabranama koje su se vremenom vezale za ovaj datum.

Šta kažu narodni običaji

Uz praznik su se razvila brojna vjerovanja koja su ostala prisutna u pojedinim krajevima, ali ona nisu dio zvaničnog crkvenog učenja.

Jedno od najpoznatijih kaže da na Usjekovanje ne treba koristiti nož, sjekiru niti druge oštre predmete. Zbog simbolike stradanja Svetog Jovana, u nekim domaćinstvima voće, povrće i hljeb nisu rezani, već lomljeni rukama.

Posebno se izbjegavalo sječenje crvenih plodova, poput paradajza i jabuka, jer su ih narodna vjerovanja povezivala sa bojom krvi i stradanjem svetitelja.

U pojedinim krajevima postoji i običaj da se tog dana ne jede hrana crvene boje, dok se negdje izbjegavaju teški fizički poslovi i dan provodi mirnije, u molitvi.

Crkveno značenje praznika, međutim, nije vezano za strah od toga šta se smije ili ne smije raditi, već za sjećanje na život i mučeničku smrt Svetog Jovana Krstitelja.

Naziv Usjekovanje potiče od riječi „usjeći“, odnosno odsjeći, i direktno se odnosi na način na koji je svetitelj stradao.

Sveti Jovan u hrišćanstvu ima posebno mjesto kao prorok koji je pozivao narod na pokajanje i pripremao ga za dolazak Isusa Hrista. Zbog toga su post, molitva, praštanje i lično preispitivanje u središtu obilježavanja ovog praznika.