U Gradišci niče Srpska varoš za 5 miliona KM: Povratak duha starog grada

31.05.2026. | 16:37

Na nekoliko minuta hoda od centra Gradiške, između zgrade Šumskog gazdinstva i Vidovdanske ulice, godinama tinja ideja o Srpskoj varoši koja sada sve više poprima obrise stvarnosti. To je projekat koji nije samo urbanistički zahvat, već pokušaj da se oživi identitet grada iz vremena njegovog najvećeg kulturnog i društvenog uzleta, krajem 19. i početkom 20. vijeka.

Kako je objavljeno kroz zvanični postupak javne nabavke, Grad Gradiška napravio je konkretan iskorak raspisivanjem tendera za izgradnju arhitektonskog kompleksa – šetališta „Srpska varoš“, procijenjene vrijednosti 5.128.000 KM bez PDV-a. Riječ je o otvorenom postupku u kojem će ugovor biti dodijeljen na osnovu ekonomski najpovoljnije ponude, pri čemu cijena nosi 90 odsto bodova, a rok plaćanja 10 odsto.

Izvođač će imati rok od 18 mjeseci da realizuje projekat, što jasno ukazuje na obim i kompleksnost zahvata. Finansiranje će biti obezbijeđeno iz budžeta grada, kroz stavku namijenjenu izgradnji i pribavljanju objekata, što potvrđuje da je riječ o jednom od kapitalnih projekata lokalne uprave.

Ali Srpska varoš nije samo još jedan infrastrukturni projekat. Prema dostupnim informacijama, plan podrazumijeva izgradnju pješačke zone i centralnog trga, popločavanje granitnim pločama, rekonstrukciju vodovodne i kanalizacione mreže, rješavanje odvodnje, novu saobraćajnu signalizaciju, kao i hortikulturno uređenje sa sadnjom drveća i oblikovanjem urbanog partera oko postojećih objekata.

U suštini, riječ je o pokušaju da se stvori prostor koji spaja prošlost i sadašnjost – mjesto gdje će se istorija ne samo čuvati, već i živjeti. U samom srcu buduće varoši nalaziće se najvažnije tačke identiteta ovog prostora: Hram Pokrova Presvete Bogorodice, zadužbina Georgija Nikolajevića, kao i zgrada Srpsko-pravoslavne crkveno-školske opštine, poznatija kao stara gimnazija. Upravo ovi objekti svjedoče o vremenu kada je Gradiška bila značajan prosvjetni i kulturni centar.

Ideja Srpske varoši prisutna je u javnosti već godinama, a dodatni zamah dobila je 2023. kroz dokumentarnu seriju istog naziva, koja je podsjetila građane na bogato nasljeđe ovog dijela grada i njegov potencijal.

Dodatnu težinu projektu daje činjenica da je postupak nabavke već ušao u konkretnu fazu, jer rok za dostavljanje ponuda ističe 8. juna, nakon čega slijedi izbor izvođača i početak realizacije.

Ono što ovaj projekat izdvaja jeste ambicija da se ne napravi samo šetalište ili trg, već autentičan gradski ambijent koji evocira duh stare varoši. U vremenu kada mnogi gradovi gube svoj identitet pod pritiskom modernizacije, Gradiška pokušava da ga vrati.

Ako plan bude realizovan u punom obimu, Srpska varoš bi mogla postati novo srce grada, mjesto susreta, sjećanja i budućnosti, ali i simbol povratka urbanog identiteta koji je decenijama bio zapostavljen.