Stranci samo prespavaju i odlaze: Sistemski nemar uništava domaći turizam

14.06.2026. | 07:26

O ogromnim turističkim potencijalima Republike Srpske priča se decenijama, ali zvanična statistika i realnost na terenu pokazuju da je domaći turizam prepušten sam sebi i da turiste u Srpsku nema ko da dovede.

U stvarnosti strani gosti Republiku Srpsku uglavnom vide samo kao prolaznu stanicu, dok institucije, prvenstveno Ministarstvo trgovine i turizma RS godinama ne čine ništa da sistemski stimulišu one koji bi te turiste mogli dovesti i zadržati.

Marko Radić iz Turističke organizacije Republike Srpske (TORS) kaže da između 75 i 80 odsto gostiju čine domaći turisti i posjetioci iz regiona koji dolaze u sopstvenoj režiji. Stranci su, s druge strane, tek na nivou statističke greške i ovdje se zadržavaju samo jednu noć.

U prošloj godini najviše stranih turista u Srpskoj bilo je iz Turske i to 36.422. Međutim, od te cifre domaća ekonomija nema skoro ništa, jer se njihov boravak svodi na puko proputovanje.

– To su ture koje su uglavnom vezane za proputovanje. Kada pogledate njihov period boravka, to je jedna noć. Uglavnom su to turisti koji idu tim nekim otomanskim putevima i stazama, prenoće u Trebinju i produžavaju dalje za Hrvatsku ili Crnu Goru – objašnjava Radić za Srpskainfo.

Ključni problem je činjenica da Republika Srpska uopšte nema razvijen takozvani „incoming“ odnosno receptivni turizam. Niko se nije sjetio da kreira sistem subvencija i stimulacija za domaće agencije koje bi se bavile dovođenjem stranih grupa.

Zbog tog sistemskog nemara, milione maraka od stranih turista u BiH danas uzimaju agencije iz Federacije BiH, dok u Srpskoj agencije uglavnom služe za odvođenje domaćih građana na ljetovanja u inostranstvo.

– Turističke organizacije su po svojoj strukturi informativnog karaktera i mi ne možemo ugovarati aranžmane. To bi trebale da rade turističke agencije kojih ima u Republici Srpskoj, ali se receptivom uglavnom malo bave. To je gorući problem i zbog toga nam treba sistem subvencija koji bi ih animirao na rad, odnosno da im se to finansijski isplati – rekao je Radić.

On dodaje da u cijeloj Republici Srpskoj postoji tek par agencija koje pokušavaju da rade ovaj posao na kašičicu, dok u Federaciji postoje ozbiljne agencije u Sarajevu i Mostaru.

Radić kaže da je se s obzirom na finansiranje postavlja pitanje koliko smo vidljivi na međunarodnom tržištu.

Ekonomista Zoran Pavlović naglašava da je u potpunosti zakazala vlast, ali i da turističke agencije u Srpskoj koje biraju liniju manjeg otpora. Umjesto da kreiraju programe i uvezuju se sa velikim svjetskim igračima, one radije žive od „izvoza“ domaćih turista.

– Naše turističke agencije se ne bave receptivnim turizmom, nego su orijentisane na “outgoing”, odnosno bave se isključivo našim ljudima koji putuju u inostranstvo kroz neke uvezane aranžmane. Po definiciji, Banjaluka gravitira beogradskim turističkim agencijama i sa njima pravi aranžmane, umjesto da sama kreira ponudu. Dovođenje stranaca je nekada dobro funkcionisalo kada je postojao TUI i uopšte velike turističke kompanije koje su same tražile partnere u BiH da im dovedu turiste. Danas toga nema – kaže Pavlović.

On naglašava da je osnovna stvar u turizmu jasna računica: šta se nudi, gdje se nudi i za koje pare. Kao primjer navodi Šipovo, Trebinje, ali i ogroman, a potpuno neiskorišten potencijal u vjerskom ili medicinskom turizmu, kao što su stomatološke usluge.

– Mora postojati jasan i bogat sadržaj koji će biti ponuđen turisti da bi on uopšte imao interes da dođe na neku destinaciju. Mi imamo problem i sa činjenicom da prevoznici koji voze turističke autobuse po pravilu samo prođu kroz više lokacija, a niko ih ne zadržava. Imamo fenomenalne lokacije i vanserijske potencijale, ali ti programi moraju biti definisani od strane resornog ministarstva i turističkih organizacija -naglasio je Pavlović.