SPC i vjernici danas slave Svetog Agatonika: Ovaj običaj prati praznik vjekovima

04.09.2026. | 07:27 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Srpska pravoslavna crkva danas obilježava praznik posvećen Svetom mučeniku Agatoniku, hrišćanskom svetitelju iz 4. vijeka koji je život posvetio propovijedanju vjere.

rema predanju, Agatonik je živio u Nikomediji i među Grcima širio hrišćansko učenje, pozivajući ljude da se okrenu Jevanđelju.

Njegovo ime ostalo je upamćeno i po priči da je uspio da prevede čitav jedan grad u hrišćansku vjeru. Riječ je o Želinu, mjestu koje se prema predanju nalazilo na prostoru današnje Sjeverne Makedonije.

Vrijeme u kojem je Agatonik živio bilo je obilježeno progonom hrišćana, a upravo zbog svoje vjere svetitelj je stradao zajedno sa drugim hrišćanima.

Sveti Agatonik stradao tokom progona hrišćana

Za vrijeme progona hrišćana pod carem Maksimijanom, Agatonik je uhapšen zajedno sa drugim vjernicima. Nakon hapšenja odveden je u Vizantiju, gdje su hrišćani bili mučeni zbog svoje vjere.

Prema crkvenom predanju, Agatonik i ostali zarobljeni hrišćani na kraju su pogubljeni pred carem Maksimijanom. Njegovo stradanje zbog vjere učinilo ga je jednim od mučenika koje pravoslavni vjernici vjekovima pamte i poštuju.

U Carigradu je kasnije podignut i hram posvećen Svetom Agatoniku, čime je dodatno potvrđen značaj koji je ovaj svetitelj imao u ranom hrišćanskom predanju.

Zaštitnik pojedinih srpskih porodica

Sveti mučenik Agatonik jedna je od krsnih slava koju obilježavaju pojedine porodice u Srbiji. Vjernici koji ga slave kao svog zaštitnika 4. septembra okupljaju porodicu i prijatelje i u molitvi obilježavaju dan posvećen svetitelju.

Ovaj praznik posebno mjesto ima i u narodnom kalendaru. Sveti Agatonik pada u vrijeme Međudnevice, kako se u narodu naziva period između Male i Velike Gospojine.

Upravo je ovo doba godine tradicionalno bilo povezano sa različitim narodnim okupljanjima, vašarima i saborima širom Srbije. Zbog toga se i za 4. septembar vezuju običaji koji su, pored vjerskog, imali i snažan društveni značaj.

Zašto se kaže da se danas “valja” trgovati?

U narodnom vjerovanju, period Međudnevice bio je pogodan za susrete, dogovore i trgovinu. Zato su se u mnogim mjestima održavali vašari na kojima su se okupljali prodavci i kupci i nudili različitu robu.

Vjerovalo se da ovakva okupljanja nisu važna samo zbog trgovine. Bila su prilika da se ljudi sretnu, obnove prijateljstva, razgovaraju i u miru dočekaju hladnije dane.

Otuda i običaj da se na ovaj dan “valja” trgovati, u suprotnom ga može “pratiti maler”, ali i da se ljudi okupljaju i održavaju dobre odnose. Narodni običaji koji prate ovaj period predstavljaju spoj svakodnevnog života, tradicije i vjerovanja koja su se prenosila generacijama.

Vjernici se mole za zdravlje i zaštitu

Svetom Agatoniku narodna tradicija pripisuje i ulogu zaštitnika ljudi koji se suočavaju sa zdravstvenim tegobama, naročito onima koje se povezuju sa vidom i kožom.

Zbog toga pojedini vjernici na njegov praznik odlaze u crkvu, pale svijeće i mole se za zdravlje, pomoć i zaštitu svojih najbližih. Kao i kod drugih narodnih vjerovanja vezanih za svetitelje, ove običaje treba posmatrati u okviru tradicije i narodnog predanja.

Praznik Svetog Agatonika tako objedinjuje sjećanje na hrišćanskog mučenika, krsnu slavu pojedinih porodica i običaje koji su se vjekovima vezivali za početak septembra. Dan posvećen ovom svetitelju podsjeća i na značaj vjere, istrajnosti i zajedništva, vrijednosti koje su kroz generacije ostale dio srpske tradicije, piše Ona.rs.