Prevencija spasava živote: HPV vakcinacija i skrining ključni u borbi

20.01.2026. | 07:04

Iako se o karcinomu grlića materice govori tokom cijele godine, od 19. do 25. januara, kada se obilježava Evropska sedmica prevencije raka grlića materice, posebna pažnja usmjerena je na značaj vakcinacije protiv HPV-a i redovnih preventivnih pregleda, koji ovu bolest u velikoj mjeri mogu spriječiti ili otkriti u ranoj fazi.

Naime, kako su rekli iz klinike “Medico S” iz Banjaluke, prevencija je pola zdravlja, te su dodali da Evropska sedmica borbe protiv raka grlića materice podsjeća da savremena medicina ima znanje i metodologiju kojima se ova bolest može otkriti na vrijeme i u velikoj mjeri spriječiti.

“Ključ leži u organizovanom skriningu, savremenim dijagnostičkim metodama i informisanosti žena. Rak grlića materice najčešće ne nastaje iznenada. Riječ je o procesu koji traje godinama i koji u najvećem broju slučajeva započinje dugotrajnom infekcijom visokorizičnim tipovima humanog papiloma virusa (HPV)”, ističu iz ove klinike.

Dodaju da savremena medicina ne govori samo o otkrivanju promjena, već i o prepoznavanju njihovog uzroka u najranijoj fazi.

“Vakcinacija protiv humanog papiloma virusa (HPV), zajedno sa skriningom i liječenjem prekanceroznih lezija, predstavlja najefikasniji i najisplativiji način prevencije raka grlića materice. U Republici Srpskoj dostupna je devetovalentna HPV vakcina, a preporučena vakcinacija protiv HPV-a organizovano se i besplatno sprovodi kod djevojčica i dječaka uzrasta od 11 do 18 godina”, kazala je prim. mr sci. dr Vesna Ćurić, ginekolog u Zdravstvenoj ustanovi “Medico S”.

Dodala je da jedan od najznačajnijih iskoraka u sekundarnoj prevenciji predstavlja tekućinski PAPA test, unaprijeđena metoda citološkog pregleda koja omogućava jasniju, precizniju i pouzdaniju analizu ćelija grlića materice.

“U kombinaciji sa HPV testiranjem, ovaj pristup pruža znatno veću sigurnost u procjeni zdravstvenog statusa žene, naročito nakon 30. godine života”, kazala je Ćurićeva.

Pojašnjava da iskustva zemalja koje su uvele organizovane programe skrininga i HPV testiranja pokazuju značajan pad obolijevanja, rjeđe otkrivanje bolesti u uznapredovalim stadijumima i manju potrebu za agresivnim terapijama.

“Prevencija, osim što spasava živote, čuva i reproduktivno zdravlje žena”, zaključila je Ćurićeva.

Kada je riječ o Federaciji BiH, iz Zavoda za javno zdravstvo Federacije BiH za “Nezavisne novine” ističu da je u protekle tri godine, od uvođenja imunizacije protiv HPV-a, u Federaciji BiH dato skoro 15.000 doza vakcine, uz postupni porast obuhvata imunizacijom.

“Januar je mjesec podizanja svijesti o karcinomu vrata materice (cerviksa). Glavni je uzročnik humani papiloma virus (HPV), a najučinkovitija zaštita imunizacija. Cjepiva su razvijena kako bi se spriječilo obolijevanje, komplikacije i smrtnost od zaraznih bolesti. Među njima, cjepivo protiv humanog papiloma virusa (HPV) se posebno ističe jer znatno smanjuje rizik od obolijevanja i smrtnosti od određenih vrsta karcinoma”, kazali su iz Zavoda javno zdravstvo FBiH.

Dodaju da godišnje više od 150 žena u FBiH oboli od karcinoma grlića materice, a više od 80 njih umre.

“Imunizacija protiv HPV-a je siguran način zaštite od karcinoma i bolesti uzrokovanih HPV-om”, kazali su iz Zavoda za javno zdravstvo FBiH i dodali da pravovremena prevencija imunizacijom i redovni pregledi predstavljaju najvažniji korak u zaštiti zdravlja i spasavaju živote.