Praznični Dejton zbog subote „propada“: Da ovdje živite, ponedjeljak bi bio neradni dan

13.11.2026. | 12:12 Dodaj BL Portal kao Google izvor

Da radite od ponedjeljka do petka u Belgiji ili Poljskoj, praznik koji padne u subotu donio bi vam drugi slobodan dan. Zaposleni u Republici Srpskoj kojima je subota inače neradna takvu nadoknadu neće dobiti za 21. novembar, ali evropska praksa pokazuje da postoje zakonska rješenja koja praznični odmor čuvaju i kada se poklopi s vikendom.

Analiza BL portala pokazala je da se u Velikoj Britaniji za praznik tokom vikenda određuje zamjenski radni dan, u Luksemburgu zaposleni dobijaju zamjensko odsustvo, na Malti im se produžava godišnji odmor, dok Bugarska slobodne dane prenosi na naredne radne dane. Iza sličnog cilja, međutim, stoje različita pravila i uslovi.

Povod za poređenje je Dan uspostavljanja Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH, koji ove godine pada u subotu, 21. novembra. U Srpskoj se taj praznik neće prenijeti na ponedjeljak, 23. novembar. Zakon predviđa prenos samo kada drugi dan republičkog praznika koji se praznuje dva dana padne u nedjelju, pa praznična subota zaposlenima koji tada svakako ne rade ne donosi dodatni odmor.

Belgija i Poljska čuvaju slobodnu subotu

Belgijsko pravilo vrlo je blisko onome što bi mnogi radnici u Srpskoj priželjkivali. Kada zakonski praznik padne u nedjelju ili na uobičajeni neradni dan preduzeća, najčešće subotu, mora se zamijeniti drugim danom odmora koji pada na redovan radni dan.

Taj datum ne mora biti odmah naredni ponedjeljak. Određuje se kroz propisanu proceduru i dogovore, a ako zamjenski dan nije utvrđen, praznik se nadoknađuje prvog narednog uobičajenog radnog dana preduzeća.

Poljska do sličnog rezultata dolazi kroz obračun radnog vremena. Praznik koji ne pada u nedjelju smanjuje fond rada za osam sati, pa zaposlenom koji radi od ponedjeljka do petka za prazničnu subotu pripada drugi slobodan dan u istom obračunskom periodu.

Termin određuje poslodavac, a može biti i prije samog praznika. Poljska inspekcija rada ove godine je, povodom praznika 15. avgusta koji je pao u subotu, objasnila da je zamjenski odmor mogao biti određen i za petak, 14. avgust. Zanimljivo je da nedjeljni praznik u Poljskoj ne donosi isto pravo na dodatni dan.

Britanci već znaju koji ponedjeljak zamjenjuje subotu

Britanski kalendar daje vrlo konkretan primjer. Drugi dan Božića, poznat kao Boxing Day, ove godine pada u subotu, 26. decembra, a zamjenski praznik određen je za ponedjeljak, 28. decembar.

Kada takozvani bank holiday padne tokom vikenda, određuje se zamjenski dan tokom radne sedmice, najčešće ponedjeljak. Ako se poklope dva praznika, zamjena može obuhvatiti i utorak.

Ipak, britanski sistem ima važnu posebnost, a to je da sam status javnog praznika ne garantuje svakom zaposlenom plaćeno odsustvo. To zavisi od ugovora, a praznični dani mogu biti uključeni u ukupno pravo na godišnji odmor. Dakle, zamjenski datum postoji u kalendaru, ali pravo konkretnog radnika treba posmatrati kroz njegove uslove zaposlenja.

Luksemburg daje zamjenski dan, Malta produžava godišnji

U Luksemburgu zaposleni u privatnom sektoru dobijaju zamjenski dan odsustva ako praznik padne na dan kada prema svom rasporedu inače ne rade. Taj dan se, u pravilu, koristi u roku od tri mjeseca, uz mogućnost dužeg roka kada potrebe poslovanja to zahtijevaju.

Na Malti je od početka 2021. na snazi drugačije rješenje. Kada se praznik poklopi s redovnim danom sedmičnog odmora, uključujući subotu ili nedjelju, zaposlenom se dodaje odgovarajući broj sati, odnosno jedan dan godišnjeg odmora.

Ponedjeljak zbog toga ne mora biti slobodan, ali radnik dobija više odmora koji može iskoristiti kasnije.

Bugarska je bliža britanskom modelu pomjeranja kalendara. Ako službeni praznici padnu u subotu ili nedjelju, odnosno tokom oba dana vikenda, prvi, odnosno prva dva naredna radna dana postaju neradni. Iz tog pravila izuzeti su vaskršnji praznici.

Irska nudi i novac, Letonija prenosi samo pojedine praznike

Irski sistem štiti pravo zaposlenog i kada praznik padne na inače neradnu subotu ili nedjelju, ali ne garantuje obavezno slobodan ponedjeljak. Poslodavac može odrediti plaćeni slobodan dan u roku od mjesec dana, dodatni dan godišnjeg odmora ili dodatnu dnevnu zaradu.

Letonija ima ograničeniji model. Na prvi naredni radni dan prenose se praznici 4. maja i 18. novembra ako padnu tokom vikenda, kao i završni dan Nacionalnog festivala pjesme i plesa. Isto pravilo ne važi za svaki praznik, pa se, na primjer, ne može automatski primijeniti na Božić ili Novu godinu.

U Španiji je nedjeljni praznik načelno razlog za prenos na ponedjeljak, uz posebnosti regionalnih kalendara. Subota nema isti automatski tretman, ali je novija sudska praksa donijela značajne pomake. U kolektivnom sporu za sektor kontakt centara presudom iz maja 2026. priznato je pravo na dodatni odmor kada se praznik poklopi sa subotnjim sedmičnim odmorom. To ipak nije odluka kojom svaki takav ponedjeljak postaje neradan za cijelu državu.

Ni u bogatim evropskim zemljama nema jedinstvenog rješenja

Pregled članica Evropske unije pokazuje da se pravo na zamjenski dan ne može vezati samo za razvijenost zemlje. Njemačka i Austrija nemaju opšte pravilo po kojem praznik u inače slobodnu subotu ili nedjelju donosi drugi slobodan dan. Takav automatski prenos ne postoji ni u Francuskoj i Italiji, iako kolektivni ugovori i pojedina novčana prava mogu biti povoljniji.

Opštu nadoknadu subotnjeg praznika drugim slobodnim danom ne predviđaju ni Češka, Slovačka, Mađarska, Rumunija i Portugal. U Mađarskoj se pojedini slobodni dani između praznika i vikenda nadoknađuju radnim subotama, a slični „mostovi“ za javni sektor postoje i u Rumuniji.

Ni Danska, Finska, Švedska, Estonija i Litvanija nemaju opšte pravilo da svaki praznik tokom vikenda dobije zamjenski radni dan. U nordijskim zemljama značajnu ulogu imaju kolektivni ugovori. Tako mnogi zaposleni u Švedskoj dobijaju drugi slobodan dan kada Dan državnosti, 6. jun, padne tokom vikenda, ali ta pogodnost ne proizlazi iz univerzalne zakonske obaveze.

Grčka i Kipar takođe nemaju opšti automatski prenos subotnjih praznika na ponedjeljak. Grčka ima posebno pravilo za Prvi maj kada se poklopi s nedjeljom ili određenim vaskršnjim danima, dok na Kipru u velikom dijelu privatnog sektora prava za praznike zavise od ugovora i kolektivnih sporazuma.

Holandija se dodatno razlikuje, jer zakon zaposlenima ne garantuje slobodan dan za svaki javni praznik. O tome odlučuju kolektivni ugovor ili ugovor o radu, pa se ni pitanje zamjenskog dana ne može posmatrati kao opšte zakonsko pravo svih zaposlenih.

Region uglavnom ne nadoknađuje subotu

Među zemljama regiona Srbija prenosi državni neradni praznik koji padne u nedjelju na prvi naredni radni dan, ali to pravilo ne važi za subotu, niti za vjerske praznike.

Crna Gora takođe nadoknađuje nedjelju u okviru svojih dvodnevnih praznika, ali ne daje dodatni dan zbog subote. Kada praznik pada u subotu i nedjelju, ponedjeljak nadoknađuje nedjelju, dok za subotu ne slijedi još jedan slobodan dan.

Hrvatska i Slovenija nemaju automatski prenos ni subotnjih ni nedjeljnih praznika. Ni Turska nema opšte pravilo po kojem praznik tokom vikenda donosi slobodan ponedjeljak.

Za zaposlenog koji subotom svakako ne radi razlika je sasvim konkretna, jer će u Srpskoj praznični 21. novembar provesti u okviru uobičajenog vikenda, dok bi mu po belgijskom ili poljskom modelu pripao još jedan slobodan radni dan.