Ozbiljna kriza: Porast broja otrovanih olovom u Varešu
06.02.2026. | 08:03Masovno trovanje stanovništva olovom u opštini Vareš prerasta u jednu od najozbiljnijih zdravstvenih kriza zabilježenih u BiH, poručili su iz Udruženja građana Fojničani.
Kako navode u reakciji, novi nalazi testiranja na prisutnost olova u krvi, objavljeni tokom ove sedmice za više od 100 stanovnika Vareša, potvrđuju da je trovanje ovim teškim metalom daleko većeg obima nego što se u početku moglo pretpostaviti.
Ovoga puta prisustvo olova u krvi utvrđeno je ne samo kod građana u neposrednoj blizini deponije rudnika kompanije DPM Metali, u naseljima Pržići i Daštansko, nego i kod građana koji žive u samom centru Vareša.
Najnovija testiranja pokazuju da su kod nekolicine zabilježene izrazito visoke koncentracije iznad referentne vrijednosti, koje zahtijevaju posebnu medicinsku njegu.
– Prisustvo olova u krvi predstavlja izuzetno kompleksan zdravstveni problem, jer u ljudskom organizmu ne postoji fiziološka potreba za olovom. Savremena medicina zastupa stav da ne postoji ‘sigurna’ doza olova u organizmu – ističu stručnjaci iz Instituta za zdravlje i sigurnost hrane Zenica.
Podsjećamo da su prethodna ispitivanja, provedena u decembru prošle godine, pokazala da je kod svih 44 testirane osobe, različitih starosnih grupa, zabilježeno prisustvo olova u krvi, a kod njih 17 iznad granične vrijednosti.
U međuvremenu je, u privatnom aranžmanu, testirano još devet osoba, a njihovi nalazi samo su potvrdili alarmantne pokazatelje.
Posebno zabrinjava činjenica da je olovo pronađeno i u nalazima petoro djece mlađe od šest godina.
U intervjuu za lokalni radio, vršitelj dužnosti načelnika Opštine Vareš Malik Rizvanović izjavio je da će mu zdravlje građana biti prioritet, ukoliko osvoji mandat načelnika na predstojećim vanrednim izborima.
Međutim, dodatnu zabrinutost izaziva informacija da je neposredno prije objave novih rezultata o trovanju olovom kompanija DPM Metali uputila zahtjev Vladi Zeničko-dobojskog kantona za povećanje koncesione naknade.
– U petak je ispred DPM Metali zvanično upućena inicijativa Ministarstvu privrede Zeničko-dobojskog kantona i u narednim mjesecima doći će do povećanja koncesije. Ono što sam uspio dogovoriti s kompanijom jeste da, nakon potpisivanja novog ugovora, koncesiona naknada bude isplaćena retroaktivno od 1. januara 2026. godine – izjavio je za lokalni radio v. d. načelnika Rizvanović.
Činjenica da sama rudarska kompanija traži od domaćih vlasti povećanje koncesije koju mora plaćati djeluje doista nevjerovatno i otvara ozbiljna pitanja o tome ko zapravo donosi odluke i upravlja mineralnim resursima u Zeničko-dobojskom kantonu.
– Ako se radi o pokušaju kompanije da ovim potezom kupi socijalni mir, jasno poručujemo da zdravlje građana nema cijenu i da je krajnje neprimjereno razgovarati o koncesionim naknadama u trenutku kada su životi ljudi u Varešu ozbiljno ugroženi – ističu stanovnici Pržića i Daštanskog.
U ovakvim okolnostima vrijedi podsjetiti i na odredbe Zakona o rudarstvu FBiH. Prema tom zakonu, nadležno federalno ministarstvo dužno je ukinuti dozvolu za eksploataciju mineralnih sirovina ukoliko se rudarskim radovima ugrožavaju život i zdravlje zaposlenika i drugih građana, a druge zakonom propisane mjere nisu dovoljne da se takvo ugrožavanje spriječi.
Vlasti Zeničko-dobojskog kantona i FBiH još uvijek nemaju jasan odgovor na situaciju u Varešu. Iako su se već odavno stekli svi uslovi, vanredno stanje još uvijek nije proglašeno.
Na kraju navode da nije poznato je li Tužilaštvo Zeničko-dobojskog kantona uopšte pokrenulo istragu o trovanju.
Naprotiv, uprkos snažnom protivljenju mjesnih zajednica i organizacija civilnog društva, nadležne kantonalne vlasti nastavljaju podržavati nove, potencijalno opasne rudarske projekte u Varešu, uključujući i planirano rudarenje hroma u slivu rijeke Krivaje, piše Klix.
DEMANTOVANE TVRDNJE DA JE ZDRAVLJE GRAĐANA UGROŽENO
Opštinska uprava i Dom zdravlja u Varešu demantovali su danas tvrdnje da je zdravlje stanovnika ove lokalne zajednice ozbiljno ugroženo nakon što su najnovija testiranja pokazala da je olovo prisutno u krvi više od 100 građana, uključujući i djecu.
Oni su pozvali sve aktere u javnom prostoru da se pridržavaju profesionalnog i odgovornog pristupa, oslanjajući se isključivo na zvanične, verifikovane i nalaze nadležnih institucija.
Iz Opštinske uprave podsjetili su da je u novembru prošle godine na inicijativu lokalnih zajednica i u koordinaciji sa opštinom, Dom zdravlja Vareš uzeo 44 uzorka krvi stanovnika mjesne zajednice Prižići radi analize prisustva olova.
Ove analize pokazale su da su kod 17 od 44 osoba izmjerene vrijednosti olova bile iznad referentne vrijednosti laboratorije od 28 mikrograma po litru, te da je zbog činjenice da su rezultati izraženi u mikrogramima po litru, a ne u mikrogramima po decilitru došlo do konfuzije u tumačenju podataka, saopšteno je iz Opštinske uprave Vareš.
Nakon preračuna mjernih jedinica samo tri uzorka prelazila su vrijednost od pet mikrograma po decilitru, što se u zdravstvenim smjernicama koristi kao signal za pokretanje dodatne istrage mogućih izvora izloženosti, a ne kao pokazatelj akutnog trovanja, navedeno je u saopštenju.
Iz Opštinske uprave i Dom zdravlja istakli su da je u januaru organizovano prošireno i nasumično testiranje krvi stanovništva na području mjesnih zajednica u Varešu, te da će po obradi ovih rezultata javnost biti pravovremeno informisana.
Iz Udruženja građana “Fojničani” ranije je saopšteno da je zdravlje stanovnika Vareša ozbiljno ugroženo nakon što su najnovija testiranja pokazala da je olovo prisutno u krvi više od 100 građana, uključujući i djecu, čime masovno trovanje ovim teškim metalom prerasta u jednu od najtežih zdravstvenih kriza u novijoj istoriji BiH.
Prema rezultatima testiranja objavljenim ove sedmice, olovo u krvi utvrđeno je ne samo kod stanovnika naselja Pržići i Daštansko, koja se nalaze u neposrednoj blizini deponije rudnika kompanije “DPM metali”, već i kod građana koji žive u centru Vareša.
Napomena: Ova vijest je naknadno dopunjena 6. februara reakcijom Opštinske uprave i Dom zdravlja u Varešu.
