Spavali ste u Banjaluci, ali vas nema u brojkama: Dok se hvalimo turistima, hoteli i stanovi bez prave kontrole
05.02.2026. | 10:51Ako ste ikada prespavali u stanu „na dan“, postoji velika šansa da taj dolazak nikada nije ušao u zvaničnu turističku statistiku. I dok institucije bilježe rekordne turističke rezultate, veliki dio prometa u Republici Srpskoj odvija se izvan sistema.
Iz Agencije za posredničke, informatičke i finansijske usluge (APIF) potvrdili su za BL portal da su u Republici Srpskoj trenutno prijavljena 3.144 stana za kratkoročni turistički najam, od čega 545 u Banjaluci.
Međutim, procjene zasnovane na broju aktivnih oglasa na velikim platformama, društvenim mrežama i oglašavanju na terenu ukazuju da se u Banjaluci u jednom trenutku iznajmljuje između 700 i 1.000 stanova „na dan“, što znači da značajan dio privatnog smještaja nije evidentiran.
Rukovodilac Sektora za promociju u Turističkoj organizaciji Republike Srpske, Marko Radić, kaže da se to jasno vidi i u zvaničnoj statistici.
„Ako gledamo statističke podatke za 2025. godinu, gotovo da nemamo evidentiran promet ostvaren u privatnom smještaju. U zemljama regiona privatni smještaj učestvuje sa 50 do 60 odsto u ukupnom broju noćenja, što pokazuje koliki dio turizma kod nas ostaje van sistema“, navodi Radić.
FOTO: ARHIVA
Na osnovu tih poređenja, on ističe da su i zvanični turistički rezultati podcijenjeni.
„Slobodno se može reći da bi se na postojeće turističke brojke moglo dodati još oko 50 odsto prometa koji se odnosi na privatni smještaj“, kaže Radić.
U Srpskoj realno ostvareno više od dva miliona noćenja godišnje
Problem se, dodaje, ne završava samo na stanovima i apartmanima. Zvanična popunjenost hotelskih kapaciteta iznosi oko 20 odsto, dok je za profitabilno poslovanje potrebno najmanje 35 do 40 odsto, što ukazuje da ni sav hotelski promet nije prijavljen.
„Kada se sve sabere, realno je procijeniti da je u Republici Srpskoj prošle godine ostvareno sigurno više od dva miliona noćenja“, ističe Radić iako po zvaničnim podacima taj broj iznosi nešto više od milion i dvjesto hiljada.
Ako gosti nisu prijavljeni, ne plaća se boravišna taksa, iz koje se finansira promocija destinacija, a turističke organizacije ostaju bez dijela prihoda. Radić naglašava da ne govori o klasičnoj ekonomskoj šteti, jer novac koji turisti potroše ostaje u Republici Srpskoj i BiH, ali da bez evidencije nema realne slike turizma.
Hoće li situaciju promijeniti novi informacioni sistem?
Centralni informacioni sistem za prijavu smještaja i gostiju formalno je u funkciji od početka godine, ali njegova puna primjena tek predstoji. Iako zakoni predviđaju novčane kazne i mogućnost zabrane rada za neprijavljeno izdavanje, sagovornici iz turizma upozoravaju da problem nije u propisima, već u njihovoj primjeni.
FOTO: CANVA
Bez pune kontrole i tačnih podataka, Republika Srpska, uprkos rastu broja gostiju, i dalje ne zna koliki joj je obim turizma zaista.
Zakonski okvir, međutim, već postoji. Prema Zakonu o ugostiteljstvu Republike Srpske, fizička lica koja izdaju stanove bez prijave, ugovora i evidencije gostiju mogu biti kažnjena novčanim kaznama od 300 do 2.000 KM, dok su za neunošenje gostiju i boravišne takse u centralni informacioni sistem kazne i do 5.000 KM. U slučaju ponovljenih prekršaja, zakon predviđa i privremenu zabranu obavljanja djelatnosti, odnosno zatvaranje objekta na period do šest mjeseci.
Iako su kazne jasno propisane, sagovornici iz turističkog sektora upozoravaju da se one rijetko primjenjuju u praksi, što dodatno produbljuje jaz između onoga što piše u zakonima i onoga što se dešava na terenu.
Inspektorat RS: Primjena centralnog informacionog sistema još u početnoj fazi
Iz Inspektorata Republike Srpske za BL portal su naveli da je centralni informacioni sistem u oblasti ugostiteljstva uspostavljen od 1. januara ove godine, te je u toku registracija korisnika i unos podataka, s obzirom na to da je Zakonom propisano da su ugostitelji dužni da u roku od 30 dana od dana uspostavljanja sistema unesu propisane podatke u centralni informacioni sistem.
Ističu da će rezultati primjene ovog sistema i njegove prednosti u oblasti ugostiteljstva moći da se analiziraju tek u narednom periodu, nakon što protekne određeno vrijeme primjene zakonskih novina.
Naglašavaju da se suština inspekcijskog nadzora ne mijenja, te da je Tržišna inspekcija i do sada u redovnim kontrolama vršila provjeru vođenja Knjige gostiju, evidentiranja gostiju, izdavanja računa i iskazivanja boravišne takse. Uvođenjem centralnog informacionog sistema mijenjaju se isključivo alati, dok obaveze ugostitelja i inspektora ostaju iste.
Iz Inspektorata Republike Srpske navode i da ne upravljaju centralnim informacionim sistemom, te da nisu u mogućnosti da daju procjenu dinamike registracije korisnika i unosa podataka. Predviđeno je da ovaj sistem u oblasti ugostiteljstva sadrži sve relevantne podatke o pružaocima usluge smještaja, objektima za smještaj i gostima, kao i druge podatke proistekle iz obavljanja ugostiteljske djelatnosti.
Ognjen Jokić, BL portal
