Imperativ u Banjaluci: Valjarević otvorio drugi festivalski dan u Banskom dvoru

01.06.2026. | 17:34

Drugi festivalski dan devetog regionalnog festivala književnosti “Imperativ” započeo je u Kulturnom centru Banski dvor u nedjelju programom “Tačno u podne” sa Srđanom Valjarevićem.

Razgovor o romanu “O agoniji i vedrini”, kako je javljeno iz “Imperativa”, bio je svojevrsni oproštaj od Frica, Dobrile, Kineza Lija i drugih junaka o kojima je Valjarević pisao 27 godina, u nebrojeno kolumni i u četiri knjige.

Banjalučke avanture Kineza Lija, podsjećaju organizatori festivala, nastale su tokom prošlogodišnjeg Valjarevićevog boravka u rezidenciji “Imperativ kuća za pisce i prevodioce”. Sa Valjarevićem je razgovarala Stojana Valan.

“Ovo je jedan od dva najbolja festivala u regionu. Dodatno, imam mnogo prijatelja u Banjaluci i meni je sve zajedno to sasvim dovoljno da dođem kad god me pozovu”, rekao je on.

Nakon programa sa Valjarevićem, u 17 časova publika je imala priliku da pogleda dugometražni dokumentarni film posvećen životu i djelu banjalučkog književnika Đure Damjanovića. Film “Magla u rukama” autorke Milane Majar nastao je u produkciji Radio-televizije Republike Srpske.

“Priča o Đuri Damjanoviću mogla je jedino da oživi kroz glasove autentičnih sagovornika. Da je bilo drugačije, njen pravi efekat ne bi bio tako duboko dirljiv i vjerodostojan. Njihova sjećanja otkrila su mi jedan potpuno novi svijet Đure Damjanovića. Živi svjedoci Đurinog života iznijeli su nepoznate detalje o njegovom djetinjstvu, mladosti, beogradskim danima i kasnijem životu u Banjaluci. Svaki segment njegovog života nosi težinu jedne jedinstvene sudbine. Kroz aferu ‘Golimjesto’ oslikana je Đurina hrabrost da se bavi temama koje su tada bile društveno osjetljive”, kazala je Milana Majar o filmu, ranije u intervjuu za “Nezavisne”. Poslije filmske projekcije na “Imperativu” je nastupila pjesnikinja Ena Rajić, koja je izvela autorski satirično-poetski šou “Bez dlake na jeziku”.

“Njen nastup izazvao je niz emocija kod publike, od smijeha do suza. Kroz muzičko-dramski performans – stihove, satiru i klavirsku pratnju, Ena Rajić se osvrnula na dnevno-društvene teme”, javili su organizatori festivala. Sama pjesnikinja koja je rođena u Travniku, a koja danas živi u Zagrebu, rekla je nekoliko riječi o svom šouu.

“Šta bi značilo danas uznemiriti društvo? Ako to znači potaknuti na razmišljanje, potaknuti na introspekciju. Onda definitivno da, moj šou uznemirava društvo”, kazala je Rajićeva, dodajući da “Imperativ” dokazuje da su ljudi još željni poezije.

U okviru programa “Razgovor sa piscem” profesor, prevodilac i književnik Petar Penda bio je domaćin britansko-srpskoj književnici i profesorki Vesni Goldsvorti.

“U Banjaluci sam prvi put od 1975. godine. Znači, kao da sam prvi put. Utisci su mi fantastični i o gradu i o festivalu. Sanela Babić me je zvala na ‘Imperativ’ dva puta. Dva puta sam morala da odbijem zbog drugih obaveza. Ovo je bila treća sreća i zaista sam oduševljena, ne samo kao učesnik, nego i kao gost ovdje u publici, jer ovo nije samo regionalni festival. Ovdje su književnici evropskog značaja, tako da sam oduševljena sadržajem i želim ‘Imperativu’ sve najbolje”, istakla je Vesna Goldsvorti.

Penda i Goldsvortijeva su govorili, naveli su iz “Imperativa”, o njenom životnom putu i počecima pisanja, nevjerovatnom svjetskom uspjehu memoara “Černobiljske jagode”, o tome kako se njena knjiga “Izmišljanje Ruritanije” proučava na gotovo svim balkanskim odsjecima na više od 80 univerziteta u svijetu.

“Govorilo se i o romanu ‘Gvozdena zavesa’ koji je nastao iz interesovanja za odnos između velikih istorijskih okolnosti i privatnog života”, saopštavaju iz “Imperativa”.

Program koji je zatvorio drugi dan festivala jeste “Noćni razgovori”, koji je započeo u 21.30 u Koncertnoj dvorani Banskog dvora. U okviru ovog programa sa spisateljicom Monikom Herceg razgovarala je Mihaela Šumić.

“Razgovarale su o njenoj novoj knjizi ‘Ovdje počinje šuma’. Riječ je o prvom romanu međunarodno priznate pjesnikinje Monike Herceg. Monika Herceg i Mihaela Šumić govorile su o nastanku i motivima ovog snažnog i potresnog romana o odrastanju.  Hercegova je istakla da se vratila nekim mjestima na koja je ranije zakoračila kroz zbirku poezije ‘Početne koordinate’, da se vratila u šumu, selo, mitologiju, usmenu predaju i transgeneracijsku traumu, ali i pukotine koje otvaraju mogućnosti izbora kojima se trauma može prevazići”, zaključeno je u saopštenju “Imperativa”.