Banjalučki arhitekta uvjerava: Rizikujemo trajnu degradaciju jedne od najvažnijih urbanih tačaka grada
20.03.2026. | 20:15Ako već postoji odluka da se gradi, onda je minimum profesionalne odgovornosti da se kroz ozbiljan konkurs pronađe rješenje koje će objediniti funkciju, kontekst i identitet prostora. U suprotnom, rizikujemo da trajno degradiramo jednu od najvažnijih urbanih tačaka grada“, izjavio je arhitekta “VMarh+” iz Banjaluke, Vujadin Milosavljević komentarišući projekat izgradnje Parohijskog doma.
Projekat je nedavno predstavljen javnosti, a sama gradnja Parohijskog doma je već počela preko puta Hrama Hrista Spasitelja u centru Banjaluke. Riječ je o objektu koji je i ranije izazivao polemike, najprije zbog planirane gradnje unutar porte hrama, a sada ponovo zbog svojih dimenzija i uklapanja u jednu od najosjetljivijih urbanih cjelina grada.
U razgovoru za Buku, ovaj arhitekta ocjenjuje da problem nije samo estetski, već duboko urbanistički.
„Objekat je uveden u prostor bez jasnog odnosa prema postojećim urbanim matricama, vizuelnim osama i identitetu centralne zone. Njegova morfologija ne proizlazi iz konteksta, već djeluje kao izolovan artefakt“, ističe Milosavljević.
Dodaje da se u ovom slučaju ne radi o subjektivnom utisku, već o kršenju osnovnih principa urbanističkog uklapanja.
„U tom smislu, može se govoriti o ozbiljnoj urbanističkoj grešci“, naglašava on.
FOTO: BL PORTAL
Poseban problem vidi u načinu donošenja odluka, navodeći da ključni stručni mehanizmi, poput javnog arhitektonskog konkursa, nisu adekvatno iskorišteni.
„Ako takav mehanizam izostane ili se formalizuje bez stvarnog uticaja, onda je jasno da odluka nije donesena kroz struku, već mimo nje“, kaže Milosavljević.
On upozorava i da su tokom procesa postojale primjedbe građana i stručne javnosti, ali da one nisu uvažene.
FOTO: BL PORTAL / AI ILUSTRACIJA
„U takvim slučajevima govorimo o formalnom ispunjavanju procedure, ali bez suštine. Urbanizam bez stvarnog učešća javnosti i struke postaje alat za realizaciju unaprijed definisanih odluka“, dodaje ovaj arhitekta.
Upoređujući ovu situaciju sa praksom u evropskim gradovima, Milosavljević ističe da bi ovakav pristup teško mogao proći bez ozbiljnih posljedica.
„U centrima evropskih gradova gotovo nikada ne vidite improvizaciju. Svaka intervencija prolazi kroz višeslojnu kontrolu i konkursnu proceduru“, navodi on.
FOTO: BL PORTAL
Kada je riječ o daljim koracima, smatra da još postoji prostor za korekciju.
„Minimalno što je neophodno jeste zaustavljanje realizacije u postojećem obliku i otvaranje pitanja kroz stručni dijalog“, poručuje Milosavljević.
